موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی پژوه نامه فقه و علوم اسلامی ۳۰۴۱-۹۸۸۳ 5 16 2026 03 21 A Fiqhi Analysis of the Criteria for Recognizing Lesser-Known Religions as Ahl al-Kitab in Islamic Sources with Emphasis on View of Martyr Ayatollah Khamenei تحلیل فقهی ملاک‌های صدق عنوان «اهل کتاب» بر ادیان غیر مشهور در متون اسلامی با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله‌العظمی شهید خامنه‌ای (قدّس‌سرّه) 95 116 250746 10.22034/rjfis.2026.545908.1200 FA حسین کرتی خورگو استادیار گروه معارف اسلامی پردیس شهید بهشتی دانشگاه فرهنگیان، هرمزگان، ایران. مهدی مقدادی داودی دانش‌آموخته حوزه علمیه قم و پژوهشگر مجتمع آموزشی ـ پژوهشی ائمه اطهار (ع). Journal Article 2025 11 26 Classical Islamic Fiqh (jurisprudence) has traditionally recognized Judaism and Christianity as religious communities falling within the category of Ahl al-Kitab (People of the Book), thereby granting them the right to reside under the protection of an Islamic government. This article examines the jurisprudential foundations for identifying the People of the Book and argues that the category of recognized religious minorities is not necessarily confined to these two faiths. It seeks to answer the following question: according to the views of Muslim jurists and Martyr Ayatollah Khamenei, on what legal principles and evidentiary bases is the recognition and classification of religious minorities founded, and how should these principles be understood? Employing a descriptive-analytical methodology, the study examines the opinions of leading Muslim jurists alongside relevant Quranic verses and Hadith traditions. It concludes that Jews, Christians, and Zoroastrians are unequivocally regarded as People of the Book and, as such, are entitled to live under the protection of an Islamic government. Through peaceful coexistence and under the dhimmah (a non-Muslim who is under a covenant of protection) covenant, including the payment of jizyah (a type of taxation levied on non-Muslim subjects of a state governed by Islamic law), they are guaranteed a range of recognized civil and social rights. The study further demonstrates that, in the view of Martyr Ayatollah Khamenei, the legal category of People of the Book is not exhaustively limited to these three religious communities. The Sabians (a religious group mentioned three times in the Quran) may likewise be recognized as a protected religious minority, and any other religion possessing an authentic divinely revealed scripture should be accorded the same legal status. According to this view, the decisive criterion for classification as Ahl al-Kitab is the demonstrable existence of a revealed divine scripture, <span lang="FA">در متون فقهی، پیروان یهودیت و مسیحیت به‌طور قطعی از مصادیق اقلیت‌های دینی شناخته شده‌اند و می‌توانند در قلمرو حکومت اسلامی زندگی کنند. نوشتار حاضر می‌کوشد با بررسی مبانی و ادله فقهیِ شناسایی اهل کتاب، نشان دهد که اقلیت‌های دینی به این دو گروه منحصر نیستند. بر این اساس، پرسش اصلی پژوهش آن است که در دیدگاه فقها و آیت‌الله خامنه‌ای (ره)، شناسایی و دسته‌بندی اقلیت‌های دینی بر چه اصول و ادله‌ای استوار است و این اصول چگونه تبیین می‌شوند؟</span><br><span lang="FA">این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بررسی دیدگاه‌های فقها و دلالت آیات و روایات، به این نتیجه رسیده است که یهودیان، مسیحیان و زرتشتیان به‌طور قطع از اهل کتاب به شمار می‌آیند و می‌توانند در پناه حکومت اسلامی، با رعایت شرایط زندگی مسالمت‌آمیز، انعقاد قرارداد ذمه و پرداخت جزیه، از حقوق اجتماعی برخوردار شوند. بااین‌حال، از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای (ره)، اهل کتاب به این سه گروه منحصر نیستند و صابئان نیز می‌توانند در شمار اقلیت‌های دینی قرار گیرند. افزون بر این، پیروان هر دین دیگری که برخورداری آنان از کتاب آسمانی اثبات شود، مشمول احکام اهل کتاب خواهند بود؛ زیرا ملاک اصلی در صدق عنوان «اهل کتاب»، برخورداری از کتاب آسمانی است؛ خواه این امر در عصر حضور معصومان (ع) اثبات شده باشد و خواه در دوران غیبت.</span> https://www.pajoohname.ir/article_250746_25611436e26dde2e3d9e2e2307a22604.pdf