Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

Shiite Liberative Theology in Confrontation with Western Modern Civilization Based on the Civilizational Approach of Ayatollah Khamenei

Document Type : Original Article

Authors
Morteza Alavian 1
Ahmad Jahani Nasab 2
1 Faculty Member, Department of Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
2 University Lecturer and Postdoctoral Researcher, Department of Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
10.22034/rjfis.2025.569092.1242
Abstract
Confronting the West’s modern civilization, an entity seeking to expand and reinforce its hegemony across multiple dimensions of the global order, is an inevitable reality. Given that a major intellectual concern of Ayatollah Khamenei has been the search for an alternative to Western modernity and the civilization derived from it, the principal question of this study is as follows: How can the manner in which His civilizational theory confronts the problematic of Western modern civilization be understood within the framework of Islamic (Shiite) liberative theology, and under what considerations can its alternative model be conceptually articulated? Accordingly, drawing upon Francois Thual’s theoretical framework as presented in his book The Geopolitics of Shi'ism, and employing a descriptive–analytical case-study methodology, documentary (library-based) data collection, and a critical approach, the findings indicate that Shiite liberative theology emphasizes the rejection of domination and the negation of submission to domination. The Leader’s principal concerns consist, first, in proposing an indigenous model of development referred to as the “Islamic–Iranian Blueprint for Progress”, and second, in presenting a model for a new civilization designated as the “New Islamic Civilization.” The most significant considerations of this model in confronting the challenges posed by Western modernity and its modern civilization can be understood through the oppositional binary of “Islam–Arrogance.” The “Second Phase of the Revolution” Statement constitutes the essence of this demarcation, while his theory of the “Revolutionary System” entails sustained attention to science and technology, wealth and justice, as well as spirituality and ethics, grounded in firm adherence to Islamic and revolutionary principles.
Keywords
Shiite
Islamic Civilization
Ayatollah Khamenei
West
Modernity
Civilization

Subjects

1.     قرآن کریم
2.     نهج‌البلاغه
3.     ابن شعبه ‌الحرّانی، حسن ‌(1363). تحف‌العقول عن آل‌الرسول. تصحیح علی‌اکبر غفاری. قم: مؤسسه انتشارات اسلامی.
4.     اخوان، محمدجواد؛ ناقدی، امیرعلی؛ خاکی، محسن؛ سلامی‌پوریان، محمدمهدی وآذرنوش، مهدی (1398). انقلاب در گام دوم: شرح و تبیین بیانیه رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت 40 سالگی انقلاب کبیر ایران. تهران: دیدمان.
5.     اکرمی‌نیا، محمد (1398). بیانیه گام دوم در قاب راهبردی در [درآمدی بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی]. سازمان عقیدتی سیاسی آجا. صفحات 59-21.
6.     بابایی، حبیب‌الله (1393). کاوش‌های نظری در الهیات و تمدن. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
7.     پارسانیا، حمید (1389). پیشرفت اسلامی و مدیریت تدارکات‌چی مآبانه علم در [نشست اندیشه‌های راهبردی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت]. تهران: پیام عدالت.
8.     ترخان، قاسم (1396). جهان‌شناسی اسلامی [در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای: نظام بینشی، منشی و کُنشی]. عبدالحسین خسروپناه و جمعی از نویسندگان. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
9.     توال، فرانسوا (1383). ژئوپولیتیک شیعه، ترجمه کتایون باصر، تهران: ویستار.
10.  تشیع، مقاومت و انقلاب. (1362). [مجموعه مقالات کنفرانس بین‌المللی دانشگاه تل‌آویو]. ترجمه جمعی از مترجمان اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی (وابسته به معاونت امور بین‌الملل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی). بی‌جا: بی‌نا.
11.   حقیقت، سیدصادق (1394). روش‌شناسی علوم سیاسی. قم: دانشگاه مفید.
12.  خامنه‌ای، سیدعلی (1397). رهنامه امین: غرب‌شناسی. تهران: دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری.
13.  خامنه‌ای، سیدعلی (1393). دوران جدید عالم. تهران: دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری.
14.  خامنه‌ای، سیدعلی (1397). بیانیه گام دوم انقلاب خطاب به ملت ایران. برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
15.  خامنه‌ای، سیدعلی (1390). «بیانات در دیدار دانشجویان کرمانشاه». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
16.  خامنه‌ای، سیدعلی (1390). «بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
17.  خامنه‌ای، سیدعلی (1384). «بیانات در دیدار رئیس جمهور و اعضای هیأت دولت». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
18.  خامنه‌ای، سیدعلی (1379). «بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
19.  خامنه‌ای، سیدعلی (1374). «در مراسم ششمین سالگرد رحلت امام خمینی(ره)». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
20. خامنه‌ای، سیدعلی (1374). «بیانات در دیدار رئیس جمهور و اعضای هیأت دولت». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
21.  خامنه‌ای، سیدعلی (1374). «بیانات در خطبه‌های نماز جمعه». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
22. خامنه‌ای، س.ع (1373). «بیانات در دیدار زائرین و مجاورین حرم مطهر رضوی». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
23. خامنه‌ای، سیدعلی (1377). «بیانات در دیدار جمعی از روحانیون». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
24. خامنه‌ای، سیدعلی (1370). «بیانات در دیدار جمعی از فرماندهان سپاه». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
25. خامنه‌ای، سیدعلی (1368). «خطبه‌های نماز جمعه تهران». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
26. خامنه‌ای، سیدعلی (1368). «بیانات در دیدار وزیر مسئولان وزارت امور خارجه و رؤساى نمایندگی‌هاى جمهورى اسلامى ایران در خارج از کشور». برگرفته از سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای: (https://farsi.khamenei.ir).
27. خوشدونی، مهدی؛ حسینی فاضل، سیدمرتضی؛ زمانی محجوب، حبیب و کاظم‌زاده مزرعه، هادی (1402). تمدن نوین اسلامی و ولایت فقیه. قم: پژوهشگاه علوم انسانی امام صادق (ع).
28. خمینی، سیدروح‌الله (1361). صحیفه نور (مجموعه رهنمودهای امام خمینی(ره)). جلد شش. تهران: مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
29. خمینی، روح‌الله (1387). امامت و انسان کامل از دیدگاه امام خمینی (ره). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
30. رجبی، علی‌اصغر (1400). تمدن نوین اسلامی؛ چالش‌ها و راهبردها. قم: دفتر نشر معارف.
31.  طباطبایی، سیدمحمدحسین (1388). شیعه در اسلام. قم: صدرا.
32. عبدالملکی، هادی؛ نظامی‌پور، قدیر و عشایری، طاها (1397). « نظریه گذار تمدنی به‌مثابه راهبردی برای تحقق تمدن نوین اسلامی با تأکید بر بیداری اسلامی». مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی. 1 (1): 151-115.
33. عنایت، حمید (1362). تفکر نوین سیاسی اسلام. تهران: امیرکبیر.
34. غلامی، رضا (1396). فلسفه تمدن نوین اسلامی. تهران: سوره مهر.
35. فاضلی‌نیا، نفیسه (1391). ژئوپولیتیک شیعه و نگرانی غرب از انقلاب اسلامی. قم: شیعه‌شناسی.
36. کمالی، مسعود (1381). جامعه مدنی، دولت و نوسازی در ایران معاصر. ترجمه کمال پولادی. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
37. ماهنامه کیهان فرهنگی [مطبوعات] (1372). «یادداشت از کارستن کوپله». شماره 103.
38. میرباقری، سیدمحمدمهدی (1398). عصر جدید: خوانشی از مفاهیم و راهبردهای بیانیه گام دوم. قم: تمدن نوین اسلامی.
39. وحدت، فرزین (1395). رویارویی فکری ایران با مدرنیت. ترجمه مهدی حقیقت‌خواه، تهران: ققنوس.
40. Algar, H. (1969). Religion and State in Iran 1785-1906: The Role of the Ulama in the Qajar Period. Berkely: University of California Press.
41. Dabashi, H. (2008). Islamic Liberation Theology Resisting the Empire, New York. London: Routledge.
42. Dabashi, H. (2005). Theology of Discontent: The Ideological Foundation of Islamic Revolution in Iran. New Brunswick Transation, by Routledge.
43. Elias, F. (2023). Shi’ite Geopolitics and the Challenge of Regional and International Varibles. In[The Hawza and the State]. Amman: Friedrich-Ebert-Stiftung.
44. Foucault, Michel (1970). The Order of Things, USA. New York: Pantheon Books. ISBN 0-415-26737-4.
45. Foucault, Michel (1994). The Order of Things: An Archaeology of the Human Sciences. USA, New York: Vintage (Reissue edition).
46. Lambton, k.s(1987). The Tobacco Régie: a Prelude to Revolution, in Qajar Iran. London: Tauris.
47. Modarressi, H. (1993). Crisis and Consolideation in The Formative Period of Shi”it Islam, U.S.A: Princeton University Press.
48. Rubenstein, R. l.(1985). The political Significance of Latin American Liberation Theology. International Journal on World Affaird. Vol.148, No.3, PP41-55.