Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

A Methodological Analysis of Ayatollah Khamenei’s Critique of Classical Quranic Exegeses

Document Type : Original Article

Author
Assistant Professor, University of Quranic Sciences and Teachings, Qom, Iran
10.22034/rjfis.2026.515733.1155
Abstract
In his interpretations, Leader of the Islamic Revolution Ayatollah Seyed Ali Khamenei demonstrates a profound and critical engagement with the views of earlier Quranic Mufassirs (exegetes) and, within the framework of his interpretive analyses, examines, evaluates, and critiques their perspectives. Employing a library-based method and a descriptive–analytical approach, this study explores the methodology underlying his critique of exegetical opinions within his interpretive thought. The findings indicate that, in critiquing exegetical views, the Leader draws upon a coherent set of methodological principles, including adherence to avoiding interpretation inspired by personal opinion and prejudgment; emphasis on precise recourse to lexical sources and avoidance of subjectivism; refraining from exclusive reliance on mere context; reliance on valid sources, evidence, and contextual indicators; observance of the principles of rational and customary discourse; and attention to the structural and thematic coherence of Quranic verses. Through logical analysis of the foundations and arguments of exegetes, Ayatollah Khamenei offers a purposeful critique of unsound views and, while clarifying their interpretive weaknesses, presents his own Quranic perspective grounded in reliable evidence. Ultimately, the Leader’s primary aim in critiquing exegetical opinions is to purify the domain of Quranic interpretation from erroneous readings and to guide the audience toward a scholarly, well-documented, and methodical understanding of divine revelation.
Keywords

1.     قرآن کریم.
2.     ابن بابویه، محمد بن علی (شیخ صدوق) (1398). التوحید. تصحیح: سید هاشم حسینی تهرانی. قم: نشر جامعه مدرسین.
3.     آلن بیرو (1375). فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمه باقر ساروخانی. نشر کیهان.
4.     بابایی، علی‌اکبر (1395). مکاتب تفسیری. تهران: نشر سمت. چاپ دوم.
5.     بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم (1396). قرآن ناطق. تهران: نشر فرهنگ اسلامی.
6.     ترمذی، محمد بن عیسی (1422). سنن ترمذی. مصر: انتشارات شرکة مکتبة ومطبعة مصطفى البابی الحلبی. چاپ دوم.
7.     ثقفى تهرانى، محمد (1398). روان جاوید در تفسیر قرآن مجید. تهران: نشر برهان. چاپ دوم.
8.     حویزى، عبدعلى بن جمعه (1415ق). تفسیر نور الثقلین. قم: اسماعیلیان. چاپ چهارم.
9.     خامنه‌ای، سیدعلی (1401 الف). تفسیر سوره بقره. انتشارات انقلاب اسلامی وابسته به دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای. چاپ دهم.
10.  خامنه‌ای، سیدعلی (1401 ب). تفسیر سوره حشر. انتشارات انقلاب اسلامی وابسته به دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای. چاپ دهم.
11.   خامنه‌ای، سیدعلی (1402). تفسیر سوره برائت. انتشارات انقلاب اسلامی وابسته به دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای. چاپ دهم.
12.  خمینی، روح‌الله (1392). تفسیر سوره حمد. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. چاپ سیزدهم.
13.  دراز، محمد عبدالله (1424ق). مدخل الى القرآن الکریم عرض تاریخی و تحلیلی مقارن. قاهره: نشر دارالقلم.
14.  دزفولی کمالی، علی (1370). شناخت قرآن. نشر سازمان حج و اوقاف امور خیریه (اسوه). چاپ اول.
15.  دهخدا، علی اکبر (1388). لغت‌نامه دهخدا. تهران: چاپخانه دانشگاه تهران.
16.  راغب‌اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. 1جلد. لبنان: دار الشامیة. چاپ اول.
17.  رشیدرضا، محمد (1426ق). تفسیر المنار. بیروت: انتشارات دار المعرفة. چاپ دوّم.
18.  رضایی‌اصفهانی، محمدعلی (1398). منطق تفسیر قرآن (مبانی و قواعد تفسیر قرآن). نشر مرکز بین‌المللی المصطفی.
19.  زمخشرى، محمود بن عمر (1407 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل. 4 جلد. بیروت: دار الکتاب العربی. چاپ سوم.
20. زینوف محمد بن جمیل (1411ق). کیف نفهم القرآن. انواع التفسیر و شرح بعض ای القرآن. عربستان: دارالمجمع العلمی. الطبعة الاولی.
21.  ساروخانی، باقر (1380). دائرة المعارف. تهران: نشر کیهان.
22. ساروخانی، باقر (1393). روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
23. سبت، خالد بن عثمان (‌1436ق). التفسیر المحرر للقرآن الکریم. بیروت: دارالفکر.
24. سعیدی روشن، محمدباقر، و همکاران (1399). آسیب‌شناسی جریان‌های تفسیری. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. چاپ چهارم.
25. سیوطی، جلال‌الدین. (1411ق). الاتقان فی علوم القرآن. قم: زاهدی.
26. شاکر، محمدکاظم (1393). مبانی و روش‌های تفسیری، قم: مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص).  چاپ سوم.
27. صدر، محمدباقر (1428ق). دروس فی علم الاصول. قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین. چاپ هفتم.
28. طباطبایی، محمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
29. طبرسی، فضل ابن حسن (۱۴۰۶ق). مجمع البیان، بیروت: دارالمعرفه.
30. طوسی، محمد بن حسن (1409). التبیان. مطبعة مکتب الاعلام الاسلامی.
31.  عزیزی‌کیا، غلامعلی، بابایی و روحانی‌راد، مجتبی (1392). روش‌شناسی تفسیر قرآن. نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. چاپ اول.
32. فخر رازی، محمدبن عمر (1405ق). تفسیر کبیر. بیروت: دارالفکر. چاپ سوم.
33. قشیری، عبدالکریم بن هوازن (1419ق). لطائف الإشارات. تحقیق ابراهیم بسیونی. مصر: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
34. معین، محمد (۱۳۸۶). فرهنگ معین (فارسی). چاپ دوم. تهران: زرین، نگارستان کتاب.
35. مؤدب، رضا (1399). روش‌های تفسیر قرآن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
36. موسوی‌خمینی، روح‌الله (1392). چهل حدیث. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ چهارم.
37. موسوی‌خویی، ابوالقاسم (1423). البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: المکتب الإسلامی.
38. نورمن، بلیکی (1395). طراحی پژوهش‌های اجتماعی. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نشر نی. چاپ دهم.
39. هندی، احمدخان (1389). تفسیر القرآن و هو الهدی و الفرقان. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.