Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

Examining the Core Principles of Ayatollah Khamenei’s Thought on Chastity and Hijab and Their Convergence with the Hijab Law: A Qualitative Grounded Theory (GT) Approach

Document Type : Original Article

Authors
Ahmad Mortazi 1
Seyed Mohammad Taqi Alavi 2
Leila Partovi 3
1 Associate Professor, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 PhD, Professor, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 PhD Candidate, University of Tabriz, Tabriz, Iran
10.22034/rjfis.2026.533901.1186
Abstract
Hijab is a fundamental obligation in Islamic law, explicitly emphasized in the Holy Quran. This study aims to conceptualize Ayatollah Khamenei’s model of thought regarding chastity and hijab and to examine its alignment with the Chastity and Hijab Law, employing a qualitative Grounded Theory (GT) approach. The research follows the systematic Strauss and Corbin method, applying three stages of coding to analyze the data. Using theoretical sampling, 116 data units related to chastity and hijab were analyzed, resulting in 174 initial concepts and 20 primary categories. In the paradigmatic model, the category “the obligatory nature of hijab as a religious duty” emerged as the central phenomenon, with the highest frequency (39 instances). Other key categories include “compatibility of hijab with human nature” as the causal condition, “explaining the philosophy of hijab” as the contextual condition, and “Western efforts to remove Islamic symbols, including hijab, undermine modesty, and normalize public unveiling” as the intervening condition. Strategic categories, such as promotion of virtue good and prevention of vice, state institutions’ oversight of hijab, and the outcome category of preserving the family foundation through adherence to religious hijab rulings, demonstrate clear consistency with the provisions of the Chastity and Hijab Law. The study provides a systematic framework linking religious thought, societal norms, and legal structures in Iran.
Keywords
Ayatollah Khamenei
Chastity and Hijab
Hijab Law
Grounded Theory
Qualitative Analysis
قرآن کریم.
1.     حر‌عاملی، محمد بن حسن (بی‌تا). وسائل الشیعه. بیروت: دار احیاء تراث العربی.
2.     خامنه‌ای، سیدعلی (1371). پرتوی از روشنایی. اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان غربی.
3.     ______________. (1388). سایه‌سار ولایت. قم: دفتر نشر معارف.
4.     خسرو‌پناه، عبدالحسین (بی‌تا). منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای. سازمان انتشارات و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
5.     خمینی، روح‌الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
6.     ____________ (بی­تا). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
7.     شهرآشوب، محمدبن علی (1379). منقب آل ابی‌طالب. قم: علامه.
8.     طباطبایی، محمدحسین (1374). ترجمه تفسیر المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
9.     طوسی، محمد بن حسن (بی‌تا). استبصار. چاپ سوم. تهران: دار الکتب الاسلامی.
10.  علامه مجلسی (1403ق). بحارالانوار. بی­جا: کتابخانه سایت فقاهت.
11.   عیاشی، محمد بن مسعود (1380ق). تفسیر العیاشی. تهران: المطبعه العلمیه.
12.  فتحی، محمد (1397). قانون اساسی به‌همراه نظرات تفسیری شورای نگهبان. تهران: انتشارات پژوهشکده شورای نگهبان.
13.  مجلسی، محمدباقر ( 1403ق). بحارالانوار. بی‌جا: کتابخانه سایت فقاهت.
14.  ___________ (1403ق). ملاذ الاخیار فی فهم تهذیب الاخبار. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
15.  نصرتی، علی‌اصغر (1383). نظام سیاسی اسلام. قم: نشر هاجر. 
16.  نظرپور، مهدی (بی­تا). آشنایی با نظام جمهوری اسلامی. بی­جا: کتابخانه سایت فقاهت.
مقالات
17.  امین، الهام و داودی علی‌اصغر (1402). حجاب، هویت زنانه و هژمونی ایدئولوژیک انقلاب اسلامی در گفتمان آیت‌الله خامنه‌ای. مطالعات راهبردی بسیج. 26(99): 95-126.
18.  آبیار، زهرا (1400). تحلیل مضمون خوانش حجاب و عفاف در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای. مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه، 5(10): 61-82.
 doi: 10.22081/scs.2022.72730
19.  بهادری، علی (1397). پژوهش کیفی داده‌بنیاد و اهمیت، مراحل و شیوه اجرای آن در کاورزی دانشگاه فرهنگیان. دو فصلنامه راهبردهای نوین. 4 (5).
20. دانایی‌فرد، حسن و امامی، سیدمجتبی (1386). استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی داده‌بنیاد. اندیشه مدیریت. 1 (2).
21.  سیداف، حلیم جان و محمدامین، سلام‌الدین (1402). تأثیر حجاب و عفاف بر شخصیت زن در اندیشه قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای. مطالعات قرآن و علوم. 7(14): 192-226.     
22. خمر، ابراهیم؛ فلاح؛ اکبر، فقیهی و علی (1401). واکاوی فقهی ضرورت تشکیل سازمان امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر. مطالعات فقهی و فلسفی. 13 (50): 53-67.
23. طهماسبی، رضا؛ قلی‌پور، آرین؛ ضیائی، محمدصادق و قالیباف‌اصل، حسن (1394). مدیریت استعدادها: یک نظریۀ داده‌بنیان. مدیریت دولتی. 7(1): 133-151.
 doi: 10.22059/jipa.2015.51430
24. فاضل، محمدهادی (1386). بررسی لزوم و حدود حجاب در در فقه اهل تسنن مطالعات راهبردی زنان. (37).
25. قوامی و همکاران (1399). طراحی الگوی فرایندی بازاریابی محتوا با هدف تقویت قصد خرید مشتریان صنعت خرده‌فروشی با تمرکز بر رسانه‌های اجتماعی. فصلنامه مدیریت کسب و کار. 12(47).
26. محمدی،  بهروز (1403). تحلیل قرآنی حجاب زن از منظر آیت‌الله خامنه‌ای. مطالعات اعتقادی سیاسی. 2(3): 82-95.
doi: 10.22034/saas.2024.211765
27. مهرابی و همکاران (1390). معرفی روش‌‌شناسی نظریه داده‌بنیاد برای تحقیقات اسلامی. مدیریت فرهنگ سازمانی. 9 (21).
28. وحدانی‌فر، هادی و حسینی، زکیه بیگم (1400). تحلیلی بر فرهنگ حجاب در اندیشه ‌آیت‌الله ‌خامنه‌ای. مطالعات اندیشه معاصر مسلمین. 7(13): 11-39.
منابع انگلیسی
29. Strauss, A. and Corbin, J. (1998). Basics of Qualitiative Research: Grounded Theory Procedures and Technique (2nd Editoin). Sage, Newbury Park, London.
قوانین
30. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب 10/01/1358).
31.  قانون حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب(مصوب 10/9/1403)
سایت‌ها
32. https://farsi.khamenei.ir
33. maslahat.ir
34. https://parsmodir.com