Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

A Fiqhi Analysis of the Foundations of Religious Democracy in Political Thought of Martyr Ayatollah Khamenei

Document Type : Original Article

Authors
Hadi Jalali Asl 1
Ruhollah Jalali Als 2
1 Assistant Professor, Department of Political Fiqh, Shahid Beheshti University
2 Ph.D. Candidate in Islamic Revolution Studies, University of Tehran
10.22034/rjfis.2026.582559.1265
Abstract
A substantial body of contemporary Islamic political Fiqh (jurisprudence) distinguishes between legitimacy and public approval, assigning the people a role largely confined to the practical establishment and effective functioning of an Islamic government. In contrast, the political thought of Martyr Ayatollah Seyed Ali Khamenei conceives of religious democracy not merely as an institutional mechanism or a pragmatic political strategy, but as a normative principle with jurisprudential significance for the legitimacy of the political order itself. Within this framework, the participation of the people extends beyond securing the government's effectiveness or social acceptance and assumes a constitutive role in the legal and political validity of the Islamic state. Despite the importance of this perspective, its Fiqhi foundations and their relationship to such concepts as Wilayah, rights, the Principle of the Absence of Wilayah (Asl-e Adam-e Wilayah), and Negation of Political Coercion have not yet been systematically examined. Employing a descriptive-analytical methodology, this study explores the jurisprudential foundations of religious democracy in the political thought of Ayatollah Khamenei. It argues that the role of the people in an Islamic political system cannot be reduced to public approval or administrative efficiency; rather, it occupies a jurisprudentially meaningful position within the normative structure of governmental legitimacy. The study demonstrates that the jurisprudential foundations of religious democracy in Ayatollah Khamenei's thought may be understood through several interrelated principles. These include the principle of the Absence of Wilayah as the foundational legal rule governing political authority; the conception of the people as the primary addressees of the religious obligation to establish an Islamic government; the jurisprudential implications of the right to self-determination in rejecting political coercion; and the understanding of popular participation as both a necessary prerequisite for preserving the Islamic government and a means of preventing the prohibited consequences of governmental collapse into either authoritarian repression or political disintegration. The analysis further demonstrates that, unlike the liberal-democratic model, religious democracy in this conception is not grounded exclusively in individual rights but rests upon the integration of rights and responsibilities within the normative framework of Islamic values.
Keywords
Ayatollah Khamenei
religious democracy
legitimacy
Wilayah
right to self-determination
political thought
Subjects
1.     قرآن کریم.
2.     آخوند خراسانی، محمدکاظم (1409ق). کفایة الأصول. چاپ 1. قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث.
3.     ابن‌بابویه، محمد بن علی (شیخ صدوق) (1416ق). التوحید. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
4.     ابن‌شهید ثانی، حسن بن زین‌الدین (بی‌تا). معالم الدین و ملاذ المجتهدین. قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
5.     اخوان کاظمی، بهرام (1377). درآمدی بر کارامدی در نظام سیاسی اسلام. چاپ 3. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
6.     اسمعیلی صدرآبادی، مهدی، و نوازی، معصومه (1402). مبانی قرآنی و روایی مردم‌سالاری دینی در اندیشه آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (ره). پژوه‌نامه فقه و علوم اسلامی، 2(4): 139-152. https://doi. org/10. 22034/rjfis. 2023. 189397
7.     ایران (1386). قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. چاپ 3. قم: حقوق اسلامی.
8.     جلالی اصل، هادی (1403). بررسی سازگاری مردم‌سالاری با نظریه ولایت مطلقه فقیه، در اندیشه سیاسی حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (ره). پژوه‌نامه فقه و علوم اسلامی، 3(9)، 39-64. https://doi. org/10. 22034/rjfis. 2024. 489809. 1109
9.     حکیم، محمد سعید طباطبایی (1428ق). الکافی فی أصول الفقه. 4 جلد. چاپ چهارم. بیروت: دارالهلال.
10.  حسینی مراغی، عبد الفتاح بن علی (1417ق). العناوین الفقهیة. جلد 2. قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
11.   حماد، نزیه (1429ق). معجم المصطلحات المالیة و الاقتصادیة فی لغة الفقهاء. دمشق: دار القلم.
12.  خرمشاد، محمدباقر، و امینی، پرویز (1396). الگویی (پیشنهادی) برای تبیین نظریه مردم‌سالاری دینی آیت‌الله خامنه‌ای. علوم سیاسی 20 (77): 55-74. https://doi. org/10. 22081/psq. 2017. 63781
13.  خمینی، روح‌الله (1378). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
14.  خمینی، روح‌الله (1392). کتاب البیع. جلد 1. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
15.  خمینی، روح‌الله (1418ق). تنقیح الأصول (تقریرات حسین تقوی اشتهاردی). چاپ 1. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
16.  خمینی، روح‌الله (1376). جواهر الأصول (تقریرات محمدحسن مرتضوی لنگرودی). چاپ 1. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
17.  خمینی، روح‌الله (1421ق). کتاب الطهارة (چاپ 1). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
18.  سرور، ابراهیم حسین (1429ق). المعجم الشامل للمصطلحات العلمیة و الدینیة. جلد 1. بیروت: دار الهادی.
19.  شرفی، ا.، و علیزاده سیلاب، ق (1395). ولایت مطلقه فقیه در اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای. پژوه‌نامه انقلاب اسلامی، (21): 23-50.
20.  صدر، محمدباقر (1379ش). المعالم الجدیدة للأصول. قم: مرکز الأبحاث و الدراسات التخصصیة للشهید الصدر.
21.  صدر، سید محمدباقر (1418ق). دروس فی علم الأصول. جلد 1. چاپ پنجم. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
22. صبوری‌نژاد، احمد (1403). مردم‌سالاری دینی و الزامات معرفتی و سیاسی آن در دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای. رهنمون انقلاب اسلامی. 1(4): 53-76. https://doi. org/10. 22034/rir. 2024. 201628
23. عالم، عبدالرحمن (1391). بنیادهای علم سیاست. چاپ 24. تهران: نشر نی.
24. کاشف‌الغطاء، جعفر بن خضر. (بی‌تا). کشف الغطاء عن مبهمات شریعة الغراء (چاپ 1). ایران: مهدوی.
25. خامنه‌ای، سیدعلی. بیانات.
26. خامنه‌ای، سیدعلی. مکتوبات.
27.  مظفر، محمدرضا (1430ق). أصول الفقه. جلد 2. چاپ 5. قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم.
28.  مصباح یزدی، محمدتقی (1391). پرسش‌ها و پاسخ‌ها. جلد 1. چاپ 8. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
29.  میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن (1430ق). القوانین المحکمة فی الأصول (ج 1). قم: إحیاء الکتب الإسلامیة.
30. مؤمن قمی، محمد (1425ق). الولایة الإلهیة الإسلامیة. جلد 1. قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
31.  نائینی، میرزا محمد حسین (1352ق). أجود التقریرات. جلد 1. چاپ اول. قم: مطبعة العرفان.
32. نائینی، میرزامحمدحسین (1376). فوائد الأصول. چاپ 1. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
33. نراقی، احمد بن محمدمهدی (1375). عوائد الأیام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز انتشارات.
34. واعظی، محمدرضا (1399). روش‌شناسی کاربردی اجتهاد. چاپ 1. قم: انتشارات انصاریان.
35. هاشمی شاهرودی، محمود (1382). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام. جلد 3. قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم‌السلام.
36. هیوود، اندرو (1396). سیاست (عبدالرحمن عالم، مترجم). چاپ 7. تهران: نشر نی.
37. یزدی، محمدکاظم بن عبدالعظیم. (1410ق). حاشیة المکاسب. جلد 1. قم: اسماعیلیان.
38.  Dahl, R. A. , & Shapiro, I. (2024, November 7). Democracy. In Encyclopaedia Britannica. Retrieved December 5, 2024, from Encyclopaedia Britannica - Democracy
39. Heywood, A. (2002). Politics (2nd ed. ). New York: Palgrave Macmillan. Moganty, V. (n.d.). Liberal theory of rights. In Philosophical Foundations of Human Rights: Duties and Responsibilities. INFLIBNET Centre. Retrieved from https://ebooks.inflibnet.ac.in/hrdp01/chapter/liberal-theory-of-rights/
40. Munro, A. (2023). Liberal democracy. In Encyclopedia Britannica. Retrieved from https://www.britannica.com/topic/liberal-democracy
41. Scruton, R. (2007). The Palgrave Macmillan Dictionary of Political Thought (3rd ed.). New York: Palgrave Macmillan.
42. Stanford Encyclopedia of Philosophy. (2023). Coercion. Retrieved from Stanford Encyclopedia of Philosophy - Coercion
43. Weber, M. (1946). Politics as a vocation. In H. H. Gerth & C. W. Mills (Eds. & Trans. ), From Max Weber: Essays in Sociology (pp. 77–128). New York: Oxford University Press.