Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

Research Journal on Fiqh and Islamic Sciences

The Legal Foundations and Strategic Imperatives of the Right to Nuclear Enrichment as a Symbol of Technological Independence in the Thought of Martyr Ayatollah Khamenei

Document Type : Original Article

Authors
Amir Keshtgar 1
Abolfazl KHakzad 2
1 Deputy for Research and Faculty Member of Iran’s Guardian Council Islamic Fiqh and Law, University of Tehran
2 Ph.D. Candidate in International Law, University of Tehran, Tehran, Iran
10.22034/rjfis.2026.583685.1270
Abstract
Nuclear technology has long constituted an instrument through which dominant powers have sought to consolidate global hegemony by maintaining unequal international legal and institutional regimes. Following the 1979 Islamic Revolution, however, Iran's nuclear program evolved into an indigenous scientific and technological enterprise despite the termination of foreign cooperation. Within this context, Martyred Leader of the Islamic Revolution Ayatollah Seyed Ali Khamenei consistently framed nuclear enrichment not merely as an industrial or technological activity but as a symbol of technological independence and an inalienable right of the Iranian nation.
This article examines the legal and conceptual foundations of this understanding within Ayatollah Khamenei's intellectual framework and identifies the domestic and international requirements for safeguarding that right. It asks two major questions: What is the legal and conceptual status of the right to nuclear enrichment in Ayatollah Khamenei's thought, and what legal, scientific, cultural, and diplomatic obligations arise from its realization?
Employing a library-based methodology and a descriptive-analytical approach, the study analyzes Ayatollah Khamenei's discourse through the concepts of technological independence and the triadic framework of science, power, and independence. It examines the legal foundations of the right to nuclear enrichment in the Constitution of the Islamic Republic of Iran and relevant international human rights instruments. The article further explores the domestic requirements associated with protecting this right, including support for scientific elites and the promotion of national self-reliance, as well as international strategies such as proactive diplomacy and the utilization of international legal mechanisms to preserve what is presented as a fundamental national right.
Keywords
Ayatollah Khamenei
technological independence
nuclear enrichment
right to development
Iran
Subjects
کتب فارسی
1. اشکوری، عبدالمجید (1384). ایران اتمی: گزارشی از پرونده تکنولوژی هسته‌ای ایران. تهران: انتشارات همای غدیر.
2.     بیگ‌زاده، ابراهیم (1398). حقوق سازمان‌های بین‌المللی. تهران: انتشارات مجد.
3.     جمعی از نویسندگان (1400). محشی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد دوم. تهران: انتشارات پژوهشکده شورای نگهبان.
4.     خسروپناه، عبدالحسین و جمعی از پژوهشگران (1396). منظومه فکری آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
5.     ذاکری، مهدی (1391). حقوق هسته‌ای ایران؛ شرح حقوقی در اثبات حقانیت جمهوری اسلامی ایران. تهران: مؤسسه همشهری.
6.     ساعد، نادر (1387). گفتارهایی پیرامون ایران و حقوق بین‌الملل انرژی هسته‌ای. تهران: انتشارات خرسندی.
7.     عصاره، عبدالله. (1392). انرژی هسته ای در ایران؛ ابعاد حقوقی. تهران: کانون اندیشه جوان
8.     علیخانی، مهدی (1388). سیر تحولات 50 ساله فناوری هسته‌ای در ایران (1336-1386). تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
9.     ممتاز، جمشید (1375). حقوق بین‌الملل سلاح‌های کشتارجمعی، ترجمه و تحقیق: امیرحسین رنجبریان. تهران: نشر دادگستر.
10.  وکیل، امیرساعد؛ عسکری، پوریا (1387). قانون اساسی در نظم حقوقی کنونی. تهران: انتشارات مجد.
11.   هاشمی، محمد (1388). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد اول. تهران: نشر میزان.
12.  یزدی، محمد (1375). قانون اساسی برای همه. تهران: چاپخانه سپهر.
مقالات فارسی
13.  پیریایی، محسن (1387). نگاه سازه انگارانه به تقابل اروپا و آمریکا با برنامه هسته ای ایران. فصلنامه ره‌آورد سیاسی، 20(1).
14.  توحیدی، احمدرضا (1383). فناوری هسته‌ای ، ایران و نظام عدم گسترش سلاح‌های هسته ای. رواق اندیشه. 37.
15.  حسن‌بیگی، ابراهیم؛ حسینی، محمدرضا (1393). تحکیم و تثبیت «حق غنی‌سازی» جمهوری اسلامی ایران در پرتو حقوق بین‌الملل هسته‌ای. مطالعات سیاسی جهان اسلام. 3(10).
16.  غالی، بطروس (1381). حقوق بین‌الملل در تکاپوی ارزش‌های خود: صلح، توسعه و دموکراسی، ترجمه ابراهیم بیگ‌زاده. تحقیقات حقوقی. شماره 35-36.
17.  فلسفی، هدایت‌الله (1373). نابرابری دولت‌ها در قبول و اجرای معاهده عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای. مجله حقوقی. شماره 18-19.
قوانین و مقررات
18.  سیاست‌های کلی انرژی، ابلاغی 3/11/1379.
19.  قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
منابع اینترنتی‌
20. خامنه‌ای، سید علی. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای . قابل دسترسی در: https://khamenei.ir.
انگلیسی
Books
21. Robinson, R. (1950).  Definitions, Oxford: Clarendon Press.
22. Claude, R. P. (2002). Science in the service of human rights. University of Pennsylvania Press.
23. Tobin, J. (2012). The right to health in international law. Oxford University Press.
24. US Department of state atoms for peace agreement with Iran, Department of state Bulletin, (1957).
Articles
25. Chapman, A. R. (2009). Towards an understanding of the right to enjoy the benefits of scientific progress and its applications. Journal of Human Rights, 8(1), 1-36.
26. Dittmer, L. (1977). Political culture and political symbolism: Toward a theoretical synthesis. World politics, 29(4), 552-583.
27. Jamar, S. D. (1994). The international human right to health. Sul rev., 22, 1.
28. Lasswell, H. D. (1932). The triple-appeal principle: A contribution of psychoanalysis to political and social science. American Journal of Sociology, 37(4), 523-538.
Documents
29. Commission on Human Rights, The Right of Everyone to the Highest Attainable Standard of Health, Res 2002/31, UN Doc E/CN.4/RES/2002/31 (22 April 2002).
30. Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women.
31. Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination.
32. Covenant on Economic, Social, & Cultural Rights.
33. ESC Committee, General Comment No 14: The Right to the Highest Attainable Standard of Health, UN Doc E/C/12/2000/4 (11 August 2000).
34. Non-Proliferation Treaty (NPT).
35. The Covenant of the League of Nations.
36. U.N. Charter.
37. Universal Declaration of Human Rights.
38. Vienna Convention on the Law of Treaties (1969).
39. Vienna Declaration and Programme of Action, UN Doc A/CONF.157/23 (12 July 1993).