بررسی میزان اعتبار عهدنامه مالک اشتر از نظر آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته سطح چهار حوزه علمیه، رشته تفسیر تطبیقی، حوزه رفیعه المصطفی

چکیده

موضوع مقاله حاضر بررسی میزان اعتبار عهدنامه مالک اشتر از نظر آیت‌الله خامنه‌ای است که با روش تحلیلی - توصیفی و کاربست علم رجال، فقه، شروح و تحقیقات ویژه نهج‌البلاغه به بررسی سندی - محتوایی نامه 54 نهج‌البلاغه با نام عهدنامه مالک اشتر می‌پردازد. ابتدا به بررسی شخصیت «مالک» که از اصحاب امیرمؤمنان است پرداخته شد، زیرا ایشان مخاطب مستقیم نامه می‌باشد. سپس معروفیّت این نامه نزد علما و فقهای گذشته و بررسی سند نامه در نهج‌البلاغه و کتب دیگر توجه شد و اعتبار کافی جهت اعتبارنامه به‌دست آمد. از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای عهدنامه در حدّ حدیث صحیح نیست و در بررسی سندی این نتیجه به‌دست آمد که «اصبغ بن نباته» موثق و از اصحاب خاص امیرالمؤمنین علیه‌السلام می‌باشد و از بین راویان، «سعد بن ظریف» توسط غضائری تضعیف شده است ولی بقیه رجالیان او را تأیید کرده‌اند و تضعیف غضائری در برابر توثیق شیخ و توثیقات عام اساتید کتاب کامل‌الزیارات مقاومت و اعتباری ندارد. بنابراین وی صحیح الحدیث می‌باشد و اهتمام علما در طی قرون متمادی به اعتبار نامه افزوده است. آیت‌الله خامنه‌ای عهدنامه را مورد استفاده علمای علوم مختلف دانسته و به‌نظر می‌رسد شهرت عهدنامه مالک اشتر و متن محکم و قابل‌استفاده آن، سبب شده تا عهدنامه چنین اعتباری نزد علما داشته باشد. 

کلیدواژه‌ها


  • فارسی

    • قران.
    • نهج‌البلاغه.
    • ابن ابی الحدید، ابو حامد. (1337). شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
    • ابن‏شهرآشوب، محمد بن على. (1380ق). معالم العلماء فی فهرست کتب الشیعة و أسماء المصنفین منهم قدیما و حدیثا (تتمة کتاب الفهرست للشیخ أبی جعفر الطوسی). نجف: المطبعة الحیدریة.
    • ابن عساکر، علی بن حسن. (1421ق). تاریخ دمشق الکبیر. لبنان: دار احیاء التراث العربی.
    • ابن غضائرى، احمد بن حسین. ‏(1422ق). الرجال( ابن الغضائرى، طبع جدید). قم: موسسه علمى فرهنگى دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
    • ابن قولویه، جعفر بن محمد. (1356). کامل الزیارات‏. نجف اشرف: دار المرتضویه.
    • استرآبادى، محمد بن على. (1422ق).‏ منهج المقال فی تحقیق أحوال الرجال. قم: مؤسسة آل‌البیت (علیهم‌السلام) لإحیاء التراث.‏
    • امینی، محمد هادی. (1359). ترجمه اعلام نهج البلاغه، مترجم ابوالقاسم امامی. تهران: بنیاد نهج البلاغه.
    • برقى، احمد بن محمد ، تقى الدین حلى، حسن بن على. ‏(1342). الرجال‏. تهران‏: دانشگاه تهران‏.
    • تفرشى، مصطفى بن حسین. (1377). نقد الرجال. ‏ قم‏: موسسة آل البیت (علیهم‌السلام) لإحیاءالتراث.
    • جرداق، جورج. (1373). بخشی از زیبایی های نهج البلاغه. تهران: کانون انتشارات محمدی.
    • حجازی، فخر الدین و دیگران. (1363). یادنامه دومین کنگره نهج البلاغه. تهران: وزارت ارشاد اسلامی و بنیاد نهج البلاغه.
    • حر عاملى، محمد بن حسن. (1416ق). تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام) لإحیاء التراث.
    • حسینی خطیبی، سید عبد الزهراء. (1367ق). مصادرنهج‏البلاغةوأسانیده. بیروت: دارالزهراء.
    • حلى، حسن بن یوسف. ‏(1381). ترتیب خلاصة الأقوال فی معرفة الرجال. مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى.‏
    • حلى، حسن بن یوسف. (1402ق). رجال العلامة الحلی. قم: الشریف الرضی.‏
    • خامنه‌ای، سیدعلی. (1372). بازگشت به نهج‌البلاغه. تهران: بنیاد نهج البلاغه.
    • خامنه‌ای، سیدعلی. (1372). کتاب المکاسب. جلسه 202 و 165.
    • دشتی، محمد. (1368). روش‏هاى‏ تحقیق‏ در اسناد و مدارک ‏نهج‏البلاغه. قم: نشر امام علی علیه‌السلام.
    • دشتی، محمد. (1377). فرهنگ موضوعات کلی نهج البلاغه. قم: مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه‌السلام.
    • دشتی، محمد. (1376). فرهنگ معارف نهج البلاغه. بی‌جا: مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه‌السلام.
    • طوسى، محمد بن حسن. ‏(1373). رجال الطوسی (جامعه مدرسین). جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. قم: مؤسسة النشر الإسلامی‏.
    • طوسى، محمد بن حسن ‏(1420ق). فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنفین و أصحاب الأصول‏. قم‏: مکتبة المحقق الطباطبائی.
    • کشى، محمد بن عمر (1404ق).اختیار معرفة الرجال. قم: مؤسسة آل‌البیت (علیهم‌السلام) لإحیاء التراث‏.
    • مفید، محمد بن محمد (1413ق). الإختصاص. قم: الموتمر العالمى لالفیة الشیخ المفید.
    • مکارم‌شیرازی (1375). پیام امام شرح تازه و جامعی بر نهج البلاغه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    • موسوی، سیدصادق (1376). تمام نهج البلاغه. تهران: مؤسسه امام صاحب الزمان(عج).
    • نجاشى، احمد بن على (1365). رجال النجاشی‏، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. قم: مؤسسة النشر الإسلامی‏.
    • هاشمی‌خوئی، میرزا حبیب الله (1358). منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه. تهران: مکتبةالاسلامیة
    • نوری، حسین بن محمد تقی (1436). خاتمة مستدرک الوسائل. قم: انتشارات اسلامی.