پژوهش حاضر از مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بینالملل بحث میکند. نظریۀ مقاومت که از سوی کشورهای مخالفِ وضع موجودِ نظام بینالملل مطرح شده، بر آن است که در نظام بینالملل کنونی، مناسباتِ معطوف به «سُلطه» مطرح میّباشد و این نوع مناسبات با اصول اسلامی و انسانی همخوانی ندارد. ازهمینرو تلاش میکنند تا «مقاومت» را در برابر نظام سلطه عملی و ترویج نمایند. مخالفان نظریۀ مقاومت از سوی دیگر، در تلاشند این نظریه را بیاساس و فاقد مبانی جلوه دهند. از اینجا این مسأله صورتبندی میشود که نظریۀ مقاومت در روابط بینالملل، واجد مبانی فقهی یا فاقد آن است. ازآنرو که حامیان این نظریه، آن را دارای مبانی فقهی و نظری میدانند، اینک با این پرسش اساسی مواجه خواهیم بود که مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بینالملل کدامند؟ در پاسخ پرسش مزبور، پژوهش پیشرو این فرضیه را به آزمون میگذارد که نظریۀ مقاومت دارای مبانی فقهی مستحکمی، همچون قاعدۀ نفی سبیل، اصل عدالت، قاعدۀ حرمت کمک به گناه و تجاوز، قاعدۀ لاضرر، اصل عزّت و نظریۀ جهاد است. هدفهای پژوهش عبارتند از: پشتوانهدار کردن نظریۀ مقاومت بهلحاظ فقهی و نظری، کمک به شفافیت آن در ابعاد مختلف و تبیین هرچه بیشتر آن در چارچوب توصیۀ ششم بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی. تحقیق حاضر، با بهرهگیری از شیوۀ توصیفی - تحلیلی، ضمن تبیین و تحلیل اصول و قواعد یادشده، از ادلۀ آنها به این یافتۀ مهم رهنمون میشود که ارتباط مستحکمی بین نظریۀ مقاومت و هریک از آن اصول و قواعد در حد بنا و مبنا وجود دارد؛ امری که عمده نوآوری پژوهش حاضر دربارۀ نظریۀ مقاومت بهعنوان مصداقی از نظریۀ بومی و اسلامی روابط بینالملل بدان معطوف است.
عمید، حسن (1371). فرهنگ فارسی عمید. تهران: امیر کبیر. چاپ هشتم.
قرائتی، محسن (1383). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن. چاپ یازدهم.
قمی، علی بن ابراهیم (1367ش). تفسیر قمی. قم: دارالکتاب. چاپ چهارم.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه. چاپ چهارم.
مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى (1403ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. چاپ دوم.
مصباحیزدی، محمدتقی (1394). جنگ و جهاد در قرآن. تدوین و نگارش محمدحسین اسکندری و محمدمهدی نادری قمی. قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مطهری، مرتضی (1382). جهاد. تهران: انتشارات صدرا. چاپ سیزدهم.
مکارمشیرازی، ناصر (و دیگران) (1371). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه. چاپ دهم.
موحدی لنکرانی، محمد فاضل (1383). القواعد الفقهیه. قم: مرکز الفقه الائمه الاطهار(ع).
میراحمدی، منصور (1389). «گفتمان اسلامی و گفتمان جهانی» در حسین پوراحمدی (به اهتمام). اسلام و روابط بینالملل (مجموعه مقالات). تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
نجفی، محمدحسن (1392ق). جواهرالکلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه. چاپ هفتم.
Chernoff, Fred (2007). Theory and Metatheory in InternationalRelations: concepts and contending accounts. NewYork: Palgrave Macmillan.
Cox, Robert (1981). production, power and world order.128; quoted from, Fred Chernoff. Theory and Metatheory in International Relations: concepts and contending accounts. New York: Palgrave Macmillan, 2007.
Dougherty, James E. and Pfaltzgraff, Robert L. (2001). Contending Theories of International Relations: a comprehensive Survey. Fifth Edition. New York: longman.
عرفانی,محمدقیوم و محمدی,سیدمهدی . (1402). مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بینالملل با تأکید بر آراء و اندیشههای حضرت آیتالله خامنهای (مدظلّهالعالی). پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 2(7), 1-22. doi: 10.22034/rjfis.2024.472903.1077
MLA
عرفانی,محمدقیوم , و محمدی,سیدمهدی . "مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بینالملل با تأکید بر آراء و اندیشههای حضرت آیتالله خامنهای (مدظلّهالعالی)", پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 2, 7, 1402, 1-22. doi: 10.22034/rjfis.2024.472903.1077
HARVARD
عرفانی محمدقیوم, محمدی سیدمهدی. (1402). 'مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بینالملل با تأکید بر آراء و اندیشههای حضرت آیتالله خامنهای (مدظلّهالعالی)', پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 2(7), pp. 1-22. doi: 10.22034/rjfis.2024.472903.1077
CHICAGO
محمدقیوم عرفانی و سیدمهدی محمدی, "مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بینالملل با تأکید بر آراء و اندیشههای حضرت آیتالله خامنهای (مدظلّهالعالی)," پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 2 7 (1402): 1-22, doi: 10.22034/rjfis.2024.472903.1077
VANCOUVER
عرفانی محمدقیوم, محمدی سیدمهدی. مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بینالملل با تأکید بر آراء و اندیشههای حضرت آیتالله خامنهای (مدظلّهالعالی). پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 1402; 2(7): 1-22. doi: 10.22034/rjfis.2024.472903.1077