پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوهشی در مبانی فقهی بیانیه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) در گام دوم انقلاب اسلامی با رویکرد فقه تمدنی در‌ بخش علم و پژوهش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی جامعة المصطفی (ص)
2 دانش آموخته سطح 4 جامعة الزهرا (س)
چکیده
بیانیه گام دوم انقلاب از عالی‌ترین مضامینی می‌باشد که مطالعه آن برای شناخت انقلاب اسلامی ضروری است. این بیانیه به گذشته چهل‌ساله انقلاب پرداخته، نقاط قوت و ضعف آن را تفسیر کرده و به آینده انقلاب نیز توجه نموده و گام‌های اساسی آن در چله دوم انقلاب را بیان کرده است. معرفی ماهیت انقلاب اسلامی و حفظ آن در ضمن طراحی گام‌های بعدی از مهم‌ترین مسئولیتی است که رهبر فرزانه انقلاب بر دوش خود احساس کرده و به انجام آن قیام نموده است. نکته قابل‌توجه در این بیانیه، وجود رویکرد تمدنی در توصیه‌های آن است. نظر به اهمیت آینده انقلاب و ضرورت بررسی این بیانیه، پژوهش حاضر می‌کوشد مبانی فقهی بیانیه را استخراج کرده و رویکرد تمدنی آن را آشکار سازد و بنا به اهمیت مقوله علم و پژوهش از میان توصیه‌های هفت‌گانه بیانیه، به تبیین آن بپردازد.
نتایج ارزیابی در این پژوهش نشان می‌دهد که اولاً، رویکرد تمدنی به‌صورت واضح در روح بیانیه نقش ایفا نموده است؛ ثانیاً، از منظر فقه تمدنی، علم و پژوهش واجب می‌باشد؛ ثالثاً، وجوب علم و پژوهش از آیه شصت سوره مبارکه انفال با چهار روش اطلاق، تلازم، غرض شارع و مناسبت حکم و موضوع استنباط می‌شود.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم. ترجمه مکارم شیرازی، ناصر.

    1. ابن ادریس حلی، محمدبن منصور (1410). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
    2. ابن براج (قاضی طرابلسی)، عبدالعزیز (1406). المهذب. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
    3. ابن خلدون، عبدالرحمن (1424). مقدمه ابن خلدون. بیروت: دار الفکر.
    4. ابن عاشور، محمد بن طاهر (بی‌تا). التحریر و التنویر. بی‌جا: بی‌نا.
    5. ابن فارس، احمد بن فارس (1387). معجم مقاییس اللغة. قم: مکتبة الاعلام السلامی.
    6. ابن فهد حلی، جمال الدین احمدبن محمد (1407). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
    7. ابن منظور، ابوالفضل جمال الدین محمد بن مکرم (1414). لسان العرب. بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع- دار صادر.
    8. بهجت‌پور، عبدالکریم (1392). تفسیر تنزیلی. مبانی اصول قواعد و فوائد. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    9. حلی (علامه)، حسن بن یوسف (1412). منتهی المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد: مجمع البحوث الاسلامیة.
    10. حلی (علامه)، حسن بن یوسف (1414). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسه آل البیتA.
    11. خامنه‌ای، سید علی (1397). بیانیه گام دوم انقلاب. تهران: معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه.
    12. خوئی، سید ابوالقاسم موسوی (1377). مصباح الفقاهه. قم: مکتبة الداوری.
    13. خویى، سید ابو‌القاسم‌ موسوی (1422). مبانی تکملة المنهاج‌. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
    14. خمینی، سید روح‌الله موسوی (1385). صحیفه امام. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    15. دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
    16. راوندی، قطب الدین سعید بن هبة الله (1405). فقه القرآن. قم: منشورات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
    17. زینوندی، علی و کیمیا محمدی (1393). قاعده نفی سبیل در اندیشه اسلامی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، ش26.
    18. سائلی، علی (1402). الدراسات التأسیسیة للفقه الحضاری. قم: جامعة المصطفی(ص).
    19. صاحب بن عباد، اسماعیل (1414). المحیط فی اللغة‌. بیروت: عالم الکتاب.
    20. صدر، سید محمد باقر (1429). اقتصادنا. قم: المؤتمر العالمی للامام الشهید الصدر.
    21. صدر، سید محمد باقر (1429). دروس فی علم الاصول. قم: المؤتمر العالمی للامام الشهید الصدر.
    22. طباطبائی، علامه سید محمد حسین (1391). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
    23. طوسی، محمد بن حسن (1387). المبسوط فی فقه الامامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
    24. عاملی، (شهید ثانی) زین الدین بن علی (1416). تمهید القواعد الاصولیة و العربیة لتفریع قواعد الاحکام الشرعیة. قم: دفتر تبلیغات اسلام.
    25. علم الهدی، سید مرتضى (بی‌تا). رسائل الشریف المرتضى‌. قم: دار القرآن الکریم‌.
    26. عمید، حسن (1362). فرهنگ عمید. تهران: انتشارات امیر کبیر.
    27. فراهیدی، خلیل بن احمد (1409). کتاب العین. قم: نشر هجرت.
    28. فضل الله، سید محمد حسین (1419). من وحی القرآن. بیروت: دار الملاک.
    29. مجلسی اول، محمد تقی (بی‌تا). روضة المتقین. قم: معهد کاشانپور الثقافی الاسلامی.
    30. معین، محمد (1371). فرهنگ فارسی معین. تهران: چاپخانه سپهر.
    31. وجدی، محمدفرید (1971). دائرة معارف القرن العشرین. بیروت: دار المعرفة