پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

تحلیل مصادیق صدقه در روایات و فقه بر مبنای ساحت‌های شش‌گانه تربیتی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش با رویکردی بر نظرات حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظلّه‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محدثه معینی فر
عضو هیأت علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
10.22034/rjfis.2024.480117.1091
چکیده
ساحت‌های تربیت و شناسایی آن، نقش مهمی در اجرایی کردن اهداف کلان تربیتی و جامعیت ابعاد تحقق آن دارد. تحلیل تربیتی آموزه‌های فقهی و روایی و کشف روابط این آموزه‌ها با ساحت‌های مختلف تربیت می‌تواند به پیشنهاد راهکارهای عملیاتی برای اجرای این آموزه‌ها منجر شود. این پژوهش با روش تحلیل محتوا در پی پاسخ به این سؤال است که تحلیل مصادیق صدقه در روایات و فقه براساس ساحت‌های شش‌گانه تربیتی سند تحول با رویکردی بر نظرات آیت‌الله خامنه‌ای چیست؟
بررسی مصادیق صدقه و زکات در روایات در ارتباط با ساحت‌های تربیت با نگاه تمدنی آیت‌الله خامنه‌ای با حکومت اسلامی پیوند جدی می‌یابد؛ این درحالی است که در سیر فقه سنتی این دیدگاه چندان موردتوجه نبوده است. برخی مصادیق صدقه در دو ساحت‌ اعتقادی، عبادی و اخلاقی و ساحت اجتماعی و سیاسی جای گرفته و ساحت زیبایی‌شناختی و هنری ارتباطی با مصادیق صدقه ندارد و ساحت زیستی و بدنی صرفاً با سه مصداق صدقه ارتباط دارد. ساحت اقتصادی و حرفه‌ای پس از ساحت اعتقادی، عبادی و اخلاقی بیش‌ترین ارتباط را با مصادیق صدقه برقرار کرده و ساحت علمی و فناوری نیز به جهت ارتباط نیکی و احسان با علم، با برخی مصادیق صدقه مرتبط است.
کلیدواژه‌ها
صدقه
زکات
فقه
روایت
سند تحول
تربیت
آیت‌الله خامنه‌ای
موضوعات
  1. آرام، محمدرضا و عزیزی، سیدمجتبی (1400). اصول مواجهه با انواع متکدیان، براساس آموزه­های قرآن و احادیث. مطالعات قرآن و حدیث، 14 (2 (پیاپی 28))، 1-32.
  2. آملی، محمدتقی (بی­تا). المکاسب و البیع تقریر بحث نائینی. قم: اسلامی.
  3. ابن‌ابی‌جمهور، محمد بن زین‌الدین (1403). عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم: مؤسسه سیدالشهداء­علیه­السلام. الطبعه الاولی.
  4. ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبه­الله (بی­تا). شرح نهج‌البلاغه. قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
  5. ابن بابویه قمی، محمد بن علی (1376). الأمالی للصدوق. تهران: کتابچی.
  6. اراکی، محمدعلی (1371). توضیح المسائل. قم: اسلامی. چاپ اول.
  7. بحرالعلوم، سید محمد (1403). بلغه الفقیه. تهران: مکتبه الصادق علیه­السلام. الطبعه الرابعه.
  8. بهجت، محمدتقی (بی­تا). توضیح‌المسائل. قم: شفق، الطبعه الثانیه.
  9. حائری، مرتضی (1418). الخمس. قم: اسلامی. الطبعه الاولی.
  10. حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (1400). أجوبة الإستفتائات. تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی.
  11. حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (بی­تا). بیانات. بی­جا. بی­نا.
  12. حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (1402). رساله‌ آموزشی. تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی.
  13. حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (1397). نسیم سحر. تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی، چاپ اول.
  14. حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (الف) (1401). تفسیر سوره‌ برائت. تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی.
  15. حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (ب) (1401). تفسیر سوره تغابن. تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی.
  16. حسینی سیستانی، سیدعلی (بی­تا). استفتائات. بی­جا. بی­نا.
  17. حسینی سیستانی، سیدعلی (1415). توضیح المسائل. قم: مهر. الطبعه الرابعه.
  18. حسینی سیستانی، سید علی (1417). الفتاوی المیسره. بی­جا: بی­نا. الطبعه الثالثه.
  19. حلی، یحیى بن سعید (1386). نزهة الناظر فی الجمع بین الأشباه و النظائر. نجف: مطبعه الآداب‌. الطبعه الاولی.
  20. خوانساری، سیداحمد (1405). جامع المدارک فی شرح المختصر النافع. تهران: صدوق. الطبعه الثانیه.
  21. روحانی، سیدمحمد (1420). المرتقی الی الفقه الارقی. تهران: دارالجلی. الطبعه الاولی.
  22. روحانی، سیدمحمد (1417). المسائل المنتخبه. بیروت: مکتبه الایمان. الطبعه الاولی.
  23. روحانی، سیدمحمد (الف) (1418). توضیح المسائل. بی­جا: بی­نا.
  24. روحانی، سیدمحمد (ب) (1418). مناسک حج. بیروت: المنار. الطبعه الاولی.
  25. روحانی، سیدمحمد (ج) (1418). منهاج الصالحین. کویت: مکتبه الألفین. الطبعه الاولی.
  26. روحانی، سیدمحمدصادق (1414). فقه الصادق علیه­السلام. قم، دارالکتاب، الطبعه الثانیه.
  27. روحانی، سیدمحمدصادق (1418). منهاج الفقاهه، التعلیق علی المکاسب. بی­جا: العلمیه. الطبعه الرابعه.
  28. روحانی، سیدمحمدصادق (1412). العروه الوثقی. بی­جا: العلمیه. الطبعه الاولی.
  29. زین­الدین، محمدامین (1413). کلمه التقوی. قم: اسماعیلیان. الطبعه الثالثه.
  30. صافی گلپایگانی، لطف‌الله (1420). هدایه العباد. قم: سپهر. الطبعه الاولی.
  31. طباطبایی حکیم، سیدمحسن (1404). مستمسک العروه. نجف: مطعبه الآداب.
  32. طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم (1376ش). سؤال و جواب. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
  33. طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (بی­تا). غایه القصوی. عباس قمی. تهران: انتشارات المکتبه المرتضویه.
  34. فاضل لنکرانی، محمد (1374). توضیح المسائل. قم: مهر. الطبعه السابعه.
  35. فیاض، محمداسحاق (الف) (بی­تا). احکام البنوک و الاسهم و السندات والاسواق المالیه. قم: امیر. الطبعه الاولی.
  36. فیاض، محمداسحاق (ب) (بی­تا). تعالیق مبسوطه علی العروه الوثقی. قم: امیر. الطبعه الاولی.
  37. قمی، ابوالقاسم (1371). جامع الشتات. تهران: مؤسسه کیهان. چاپ نخست.
  38. کلانتری، على (1416). الجزیة وأحکامها فی الفقه الإسلامی. قم: اسلامی. الطبعه الاولی.
  39. کلینی، محمّد بن یعقوب (1407). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه. الطبعه الرابعه.
  40. کهندل، جواد و دیگران. (1394). ارتباط تعلیم و تربیت اسلامی با ساحت زیستی و بدنی سند تحول بنیادین مبتنی بر فرمایشات مقام معظم رهبری. همایش ملی علوم ورزشی نوین، ورزش حرفه­ای و ارتقا تندرستی.
  41. مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم‌وتربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران، 1390.
  42. مجلسی، محمدباقر (1403). بحار الانوار. بی­جا: مؤسسه الوفاء.
  43. محمدپور، احمد (1397). ضدروش زمینه­های فلسفی و رویه­های عملی در روش­شناسی کیفی. تهران: لوگوس.
  44. محمدپور، حسن و دیگران. (1401). تحلیل مبانی فقهی ساحت­های شش­گانه تربیتی در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، مجله پژوهش­های اخلاقی، 13(1)، 189-206.
  45. مشایخی راد، شهاب­الدین (1390). اندیشه­های تربیتی استاد شهید مرتضی مطهری. تهران: مرکز پژوهش­های اسلامی صداوسیما. چاپ اول.
  46. مرکز المعجم الفقهی (1413). حیاه ابن ابی عقیل عمانی. قم: شرف. الطبعه الاولی.
  47. مطهری، مرتضی (1379). یادداشت­های استاد مطهری. تهران: صدرا. چاپ اول.
  48. موسوی خمینی، سید روح‌الله (1421). البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). الطبعه الاولی.
  49. موسوی خمینی، سید روح‌الله (1370ش). مناسک حج. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). الطبعه الخامسه.
  50. موسوی خویی، سید ابوالقاسم (1396ق). مبانی تکمله المنهاج الصالحین. قم: العلمیه. الطبعه الثانیه.
  51. موسوی خویی، سید ابوالقاسم (بی­تا). مصباح‌الفقاهه فی المعاملات. محمدعلی توحیدی. قم: داوری.
  52. موسوی خویی، سید ابوالقاسم (1364). کتاب الحج. قم: العلمیه. الطبعه الثانیه.
  53. موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا (1417). هدایه العباد. قم: دار القرآن الکریم. الطبعه الاولی.
  54. موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا (1414). مجمع المسائل. قم: دار القرآن الکریم. الطبعه الاولی.
  55. موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا (1413). احکام و آداب حج. قم: دار القرآن الکریم. الطبعه الاولی.
  56. موسوی گلپایگانی (الف)، سید محمدرضا (بی­تا). الاحصار و الصد. بی­جا: بی­نا.
  57. موسوی گلپایگانی (ب)، سید محمدرضا (بی­تا). تقریرات حج. بی­جا: بی­نا.
  58. نجفی، محمدحسن (1363). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه. الطبعه الثانیه.
  59. نجفی، محمدحسن (1373). مجمع الرسائل. مشهد: مؤسسه حضرت صاحب­الزمانعجل­الله تعالی فرجه الشریف. الطبعه الاولی.
  60. نوری­همدانی، حسین (1373). توضیح­المسائل. قم: اسلامی، الطبعه الرابعه.
  61. نوید ادهم، مهدی (1391). الزامات مدیریتی تحول بنیادین در آموزش و پرورش. راهبرد فرهنگ. 5 (18-17)، 295-323.
  62. هدایتی، فریفته و ناجی، مهد. (1398). الگوی نظام مند تحول بنیادین در آموزش و پرورش از منظر مقام معظم رهبری. پویش در آموزش علوم انسانی، 4(16 )، 12-21.
  63. وحیدخراسانی، حسین (بی­تا). منهاج­الصالحین. بی­جا: بی­نا.