پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

بررسی سازگاری مردم‌سالاری با نظریه ولایت مطلقه فقیه، در اندیشه سیاسی حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
هادی جلالی اصل
استادیار دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده الهیات و ادیان، گروه فقه سیاسی
10.22034/rjfis.2024.489809.1109
چکیده
یکی از مفاهیم مورد تأکید آیت‌الله خامنه‌ای که به‌صورت توأمان بر جایگاه مردم و ضوابط اسلامی در حکمرانی تأکید دارد، مفهوم مردم‌سالاری دینی است که از دیدگاه ایشان معنای جمهوری اسلامی می‌باشد. بااین‌حال، پرسش این است که آیا مردم‌سالاری با حکومت دینی به‌خصوص با نظریه ولایت مطلقه فقیه، قابل‌جمعند؟ هدف از این مقاله، بررسی امکان جمع مردم‌سالاری با نظریه ولایت مطلقه فقیه از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای بوده و با بررسی مفهوم مردم‌سالاری و لوازم تحقق و استمرار آن و بررسی مفهوم ولایت مطلقه فقیه از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای با روش توصیفی - تحلیلی به این نتیجه می‌رسد که مردم‌سالاری به‌معنای «حکومت توسط مردم»، مربوط به شکل بوده و در بُعد محتوایی، نیازمند نظریه پشتیبان بوده و با نظریه‌های مختلف قابل‌جمع است؛ به‌شرطی که در آن نظرات وجوهی نباشد که با بُعد شکلی دموکراتیک منافات داشته باشد. در این رابطه بررسی اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای در رابطه با ولایت مطلقه فقیه نشان‌دهنده این است که این اندیشه، مربوط به بُعد محتوایی بوده و در هیچ‌یک از سطوح، با دموکراسی به‌معنای «حکومت توسط مردم» منافات ندارد.
کلیدواژه‌ها
مردم‌سالاری
ولایت مطلقه فقیه
آیت‌الله خامنه‌ای
دموکراسی
جمهوری اسلامی

موضوعات

  1. شرفی، ا.؛ علیزاده سیلاب، ق. (زمستان 1395). ولایت مطلقه فقیه در اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای. پژوهنامه انقلاب اسلامی(21)،23-50.
  2. فرهنگستان زبان و ادب فارسی. (بدون تاریخ). مدخل دموکراسی. بازیابی از https://wiki.apll.ir/word/index.php/Democracy
  3. فیرحی، د. (1396). فقه و سیاست در ایران معاصر (نسخه 6, جلد 1 فقه سیاسی و فقه مشروطه). تهران: نشر نی.
  4. کریژل، ب. (1394). درسنامه‌های فلسفه سیاسی (نسخه 1). (ع. احمدی, مترجم) تهران: انتشارات آشیان.
  5. کلایمر رودی، ک.؛ آندرسن، ت. و کویمبی کریستول، ک. (1356). آشنایی با علم سیاست. (ب. ملکوتی, مترجم) تهران: امیرکبیر.
  6. یزدی حائری، م. (1995). حکمت و حکومت. بی‌جا: شادی. بازیابی از https://kadivar.com/wp-content/uploads/2016/07/Hekmat-va-Hokoumat.pdf
  • Cambridge Advanced Learner's Dictionary /democracy. (n.d.). Retrieved from Cambridge Advanced Learner's Dictionary & Thesaurus: https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/democracy
  • Dahl, R. a., & Shapiro, I. (2024, 11 07). Democracy. Retrieved 12 05, 2024, from Encyclopaedia Britannica: https://www.britannica.com/topic/democracy
  • Deneen, P. J. (2015). Equality, Tyranny, and Despotism in Democracy: Remembering Alexis de Tocqueville. Retrieved from the imaginative conservative: https://theimaginativeconservative.org/2015/03/alexis-de-tocqueville-equality-tyranny-despotism-democracy-patrick-deneen.html
  • heywood, A. (2002). Politics (2 ed.). New York: palgrave macmillan.
  • KNIGHT, C. (1845). Political dictionary (Vol. 1). London: WILLIAM CLOWES AND SONS.
  • Lowell, A. L. (1889). Essays on government. New York: Boston and New York, Houghton, Mifflin & Co.
  • merriam-webster dictionary/ democracy. (n.d.). Retrieved from merriam-webster: https://www.merriam-webster.com/dictionary/democracy
  • National Adult Literacy Agency. (2015). A Plain English Guide to Political Terms. Ireland: National Adult Literacy Agency.
  • Popper, K. R. (1962). The Open Society And Its Enemies (4 ed., Vol. 1). London: Routledge&Kegan Paul.
  1. Schwartzberg, M. (2015). Democracy. In M. T. Gibbons, & D. Coole (Ed.), The Encyclopedia of Political Thought. New Jersey, United States: John Wiley & Sons, Ltd.
  2. Scruton, R. (2007). The Palgrave Macmillan Dictionary of Political Thought (3 ed.). New York: PALGRAVE MACMILLAN.
  3. Sisk, T. D. (2003). Democracy and Conflict Management. Retrieved from beyondintractability: https://www.beyondintractability.org/essay/democ_con_manag
  4. Tocqueville, A. d. (1888). The State of Society in France Before the Revolution of 1789 (3 ed.). (R. Henry, Trans.) LONDON: London Murray.
  5. Tocqueville, A. d. (2012). democracy in america (Vol. 1). (E. Nolla, Ed., & J. T. Schleifer, Trans.) Indianapolis: liberty fund, inc.
  6. United States Department of State Bureau of International Information Programs. (2017). Democracy in Brief. Washington, D.C.: GPA Publications.
  7. writer, S. (2007, 8 22). "Liberty and justice for some". Retrieved from The Economist: https://www.economist.com/news/2007/08/22/liberty-and-justice-for-some