تبیین اندیشههای اقتصادی آیتالله خامنهای بهعنوان اندیشمندی اسلامی که در عرصه اجرا نیز از سابقه طولانی برخوردار است، دارای اهمیت خاصی میباشد. امّا عدم تبیین این اندیشهها در قالب منظومهای مکتوب، سبب شده در عرصههای علمی کمتر به نظریات ایشان توجه شود. این نوشته سعی دارد با استفاده از روش تحلیل مضمون به بیان اهداف و اصول نظام اقتصادی اسلام که بهنحوی پایه و اساس اقتصاد اسلامی است، بپردازد. بعد از تتبعی که در بیانات ایشان از 1352 تا سال 1403 انجام گرفت، بهنظر میرسد از منظر ایشان اهداف نظام اقتصادی اسلام در دو بخشِ هدف غایی و اهداف میانی قابلتنظیم میباشد. از نظر ایشان هدف غایی نظام اقتصادی اسلام عدالت اقتصادی و اهداف میانی شامل پیشرفت اقتصادی، قدرت اقتصادی، رشد، رفاه، استقلال و امنیت اقتصادی است. از طرفی از منظر معظمله، اصول نظام اقتصادی اسلام که به نوعی پایه و اساس نظام اقتصادی شمرده میشوند، در دو بخش اصول ساختاری و اصول رفتاری قابلتنظیم میباشد. از نظر ایشان اصول ساختاری شامل: مردمسالاری دینی، دولت خدمتگزار، آزادی اقتصادی، مالکیت، چگونگی تعیین ارزش معاملی اشیاء و اصل کار منشأ درآمد است. اصول رفتاری نیز متشکل از پنج اصل: انصاف، رقابت مثبت، اتقان عمل، اعتدال و عدم اسراف و انفاق مال میباشد. امید است نتایج بهدست آمده این پژوهش قدمی مثبت در فراگیری اندیشههای آیتالله خامنهای باشد.
اصغری، محمود (1394). اقتصاد مقاومتی؛ چیستی، چرایی، مبانی، مؤلفهها، اهداف و راهبردها در کلام مقام معظم رهبری. پژوهشهای اجتماعی اسلامی. سال بیست و یکم. شماره اول. 104.
خامنهای، سیدعلی (1401). تفسیر سوره بقره. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی
خامنهای، سیدعلی (1402). تفسیر سوره منافقون. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خسروپناه، عبدالحسین (1402). منظومه فکری آیتالله خامنهای: نظام بینشی، منشی و کنشی (دو جلدی). سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. چاپ دهم.
شیخزاده، محمد؛ عابدیجعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید و فقیهی، ابوالحسن (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روش ساده و کارامد برای تبیین الگوهای موجود در دادههای کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی. شماره 10: 151-198.
صادقینیارکی، مهدی (1398). ارکان جهتساز بخش خصوصی از منظر مقام معظم رهبری امام خامنهای (دکترین، اهداف و سیاستها). فصلنامه علمی مطالعات بینرشتهای دانش راهبردی. سال نهم. شماره 37.
غفاری، مجتبی (1398). کارکردهای مبانی هستیشناسی تعیین اهداف پیشرفت اقتصادی از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی. فصلنامه اقتصاد اسلامی. سال نوزدهم. شماره 76.
مخبر دزفولی، محمدرضا (1393). اندیشههای اقتصادی مقام معظم رهبری. انتشارات مجمع تشخیص مصلحت نظام.
مرتضی رخیده دخت و همکاران (1401). تحلیل اهداف اقتصادی در اندیشه مقام معظم رهبری با تأکید بر مفاهیم قرآنی. فصلنامه قرآن و طب. دوره 7. شماره 5.
مکارمشیرازی، ناصر (1385). دائرةالمعارف فقه مقارن. قم: مدرسه الامام علی بن ابیطالب علیهالسلام.
موسویان، سیدعباس و غفورزاده، حسین (1402). اکتشاف و طراحی نظام اقتصادی اسلام با تأکید ویژه بر دیدگاه مقام معظم رهبری در نظامسازی اسلامی. آئین حکمرانی. سال اول. شماره دوم.
الموسوی الخمینی، سید روح الله (1421ق). کتابالبیع، ج 1. ص 25.
هاشمیشاهرودی، محمود (1382). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهمالسلام. قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی.
Given,L.M.(Ed.) (2008).The Sage Encyclopedia of Qualopedia Research Methods. Vols.1&2. California:
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101
میرمعزی,سید حسین و شخم گر,حمید . (1403). اهداف و اصول نظام اقتصادی اسلام از منظر حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای (مدظلهالعالی). پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 3(11), 77-106. doi: 10.22034/rjfis.2025.492271.1117
MLA
میرمعزی,سید حسین , و شخم گر,حمید . "اهداف و اصول نظام اقتصادی اسلام از منظر حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای (مدظلهالعالی)", پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 3, 11, 1403, 77-106. doi: 10.22034/rjfis.2025.492271.1117
HARVARD
میرمعزی سید حسین, شخم گر حمید. (1403). 'اهداف و اصول نظام اقتصادی اسلام از منظر حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای (مدظلهالعالی)', پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 3(11), pp. 77-106. doi: 10.22034/rjfis.2025.492271.1117
CHICAGO
سید حسین میرمعزی و حمید شخم گر, "اهداف و اصول نظام اقتصادی اسلام از منظر حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای (مدظلهالعالی)," پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 3 11 (1403): 77-106, doi: 10.22034/rjfis.2025.492271.1117
VANCOUVER
میرمعزی سید حسین, شخم گر حمید. اهداف و اصول نظام اقتصادی اسلام از منظر حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای (مدظلهالعالی). پژوه نامه فقه و علوم اسلامی, 1403; 3(11): 77-106. doi: 10.22034/rjfis.2025.492271.1117