پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

مبانی اجتهادی اصل 152 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در حمایت از جریان مقاومت با تکیه بر اندیشه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین.
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین المللی امام خمینی
چکیده
جمهوری اسلامی ایران براساس خط‌‌مشی اصولی مصرح در فصل دهم قانون اساسی خویش، متعهد به حمایت از مبارزه‏ حق‌طلبانه‏ مستضعفان‏ در برابر مستکبران‏ در هر نقطه‌ای از جهان شده ‏است و هم‌زمان مطابق با اصول مصرح در این فصل، مکلف به دفاع‏ از حقوق‏ همه‏ مسلمانان‏ گردیده است؛ ازاین‌رو با انجام مجموعه‌ای ‏از اقدامات سیاسی، فرهنگی و نظامی همچون تأسیس سپاه قدس، فعال‌سازی رایزنان فرهنگی در سرتاسر جهان، ابداع هفته وحدت اسلامی، مراسم برائت از مشرکان که هرساله در مراسم حج برگزار‌ می‌‏شود، کمک به تأسیس احزاب سیاسی نظامی یا تقویت موارد موجود از آن‌ها همچون حزب‌الله لبنان، حماس، حشدالشعبی، انصارالله یمن و... در این راستا عمل کرده است. بر این اساس و با تکیه بر اصل 110 قانون اساسی و جایگاه مؤثر آیت‌الله خامنه‌ای در اقدامات کلان کشوری، در این پژوهش ضمن تبیین اندیشه ایشان در حمایت از محور مقاومت، مبانی اجتهادی اصل 152 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بررسی‌ می‌‏شود. بنابراین با بهره‌گیری از روش تحلیلی- توصیفی مبتنی بر اسناد کتابخانه‌ای، ‏ابتدا به جریان‌شناسی محور مقاومت پرداخته، سپس با ارائه تحلیل اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای در حمایت از محور مذکور، مبانی قرآنی و روایی آن مورد واکاوی قرار گرفته و آنگاه با تکیه بر داده‌های دست‌یافته ثابت شده است که اولاً اختلاف مذهب نقشی در حمایت از جریان مقاومت ندارد و ثانیاً دولت جمهوری اسلامی با توجه‌ به مبانی اجتهادی اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای و مطابق با اصل 152 قانون اساسی، به‌صورت شرعی و قانونی مکلف به حفظ رویکرد صلح‌طلبانه به‌همراه دفاع از حقوق همه مسلمانان و حمایت از این جریان است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. کتاب

    1. قرآن کریم
    2. ابن طاووس، على بن موسى‏ (1400ق). الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف‏. قم: خیام.
    3. ابن فهد حلی، جمال الدین احمد بن محمد (1407ق). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    4. ابن‏ابى‏حاتم، عبدالرحمن بن محمد (1419ق). تفسیر القرآن العظیم‏. ریاض: مکتبة نزارمصطفى الباز.
    5. ابو مخنف کوفى، لوط بن یحیى (1417ق). وقعة الطف. قم: جامعه مدرسین‏.
    6. استرآبادی، محمدبن علی بن ابراهیم (1394ق). آیات الاحکام فی تفسیر کلام الملک العلام. تهران: کتابفروشی معراجی.
    7. بحرانی، محمد سند (1426ق). اسس النظام السیاسی عند الامامیه. قم: مکتبة فدک.
    8. تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد (1410ق). غرر الحکم و درر الکلم‏. قم: دارالکتاب الاسلامی.
    9. جعفر بن محمد (1400ق). مصباح الشریعه. بیروت: اعلمى‏.
    10. حکیمی، محمدرضا (1380). الحیاه. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏.
    11. راوندی، قطب الدین سعید بن عبدالله (1405ق). فقه القرآن. قم: انتشارات کتابخانه مرعشی.
    12. سیدرضی، محمد بن حسن (1414ق). نهج البلاغه، قم: هجرت.
    13. شهید ثانی، زین الدین بن علی. (1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. قم: موسسة المعارف اسلامیة.
    14. شیرازی، سید محمد (1426ق). الفقه السلم و السلام. بیروت:دارالعلوم للتحقیق و الطباعة و النشر و التوزیع.
    15. صدر، سیدمحمدباقر (1403ق). الفتوی الواضحة وفقا لمذهب اهل البیت علیهم السلام. بیروت:دارالتعارف للمطبوعات.
    16. صدوق، محمد بن علی (1413ق). من لایحضره الفقیه. دوم. قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    17. صدوق، محمد بن على (1362). صفات الشیعه. تهران: اعلمی.
    18. صدوق، محمد بن على‏ (1376). الأمالی‏. تهران: کتابچی.
    19. صدوق، محمد بن على (1377). الخصال،کمره ای. تهران: کتابچى‏.
    20. صفار، محمد بن حسن (1404ق). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّى الله علیهم‏. قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی‏.
    21. طباطبایی (صاحب ریاض المسائل)، سید علی بن محمد (1418ق). ریاض المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل . قم: موسسة آل البیت علیهم السلام.
    22. طباطبایی، محمدحسین (1374). ترجمه تفسسیر المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    23. طبرانى، سلیمان بن احمد (2008م) التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم‏، اردن: دار الکتاب الثقافی
    24. طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصرخسرو.
    25. طبرسى، فضل بن حسن (1412ق). تفسیر جوامع الجامع. قم: حوزه علمیه قم‏.
    26. طوسی ، محمد بن حسن (1387ق). المبسوط فی فقه الامامیه. تهران: مکتبة المرتضویة.
    27. علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی (1413ق). مختلف الشیعة فی احکام الشریعة. قم: جامعه مدرسین حوزۀ علمیه قم.
    28. عیاشی، محمد بن مسعود (1380ق). تفسیر العیّاشی. تهران: المطبعة العلمیة.
    29. فاضل مقداد حلی، بن عبدالله (1425ق). کنزالعرفان فی فقه القرآن. قم: انتشارات مرتضوی.
    30. فرامکین، دیوید (1402). صلحی که همه صلح‌ها را بر باد داد. حسن افشار، تهران: نشر ماهی.
    31. قطب، سید (1425ق). فی ظلال القرآن. بیروت: دار الشروق‏.
    32. قمى، على بن ابراهیم (1404ق). تفسیر القمی‏. قم: دارالکتاب.
    33. کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    34. کیالی، عبدالوهاب (1366). تاریخ نوین فلسطین. محمد جواهرکلام. تهران: امیرکبیر.
    35. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏ (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏.
    36. مغنیه، محمدجواد (1424ق). التفسیر الکاشف. قم: دارالکتب الاسلامی.
    37. مفید، محمد بن محمد (1413ق). الإرشادفی معرفة حجج الله على العباد. قم:کنگره شیخ مفید.
    38. مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (بی‌تا). زبدة البیان فی احکام القرآن. تهران: المکتبة الجعفریة لاحیاء الآثار الجعفریة.
    39. مکارم شیرازی، ناصر (1371). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
    40. مکارم شیرازى، ناصر (1386). پیام امام امیرالمؤمنین (علیه‌السلام). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    41. منتظری، حسینعلی (1409ق). دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الاسلامیة. قم: نشر تفکر.
    42. منتظری، حسینعلی (1417ق). نظام الحکم فی الاسلام. قم: نشر سرایی.
    43. نوری، حسین بن محمد تقی (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏.

    مقالات

    1. ابریشمی راد، محمدامین (1401). “الزامات سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر قانون اساسی و موازین بین الملل.” فصلنامه دانش حقوق عمومی 37: 59-82.
    2. تلاشان، حسن (1391). انقلاب اسلامی ایران و تأثیر آن بر تحوّلات ژئوپلیتیک شیعه در یمن، فصلنامه شیعه شناسی، شماره 40، 7-30.
    3. ثقفی عامری، ناصر (1385). عراق جدید: تغییرات ژئوپلیتیک، فصلنامه راهبرد بهار، شماره 39، 115-131.
    4. جاوید، محمدجواد؛ محمدی، عقیل (1395). ارزیابی قابلیت اجرایی اصل 154 قانون اساسی (ج.ا.ا) در حقوق بین الملل معاصر، مطالعات حقوق عمومی ، شماره 1، 71-90.
    5. حسینی، روح‌الله؛ عمویی، رضا (1393). حزب الله و محورهای مقاومت: حماس، ایران و سوریه، فصلنامه مطالعات منطقه ای، شماره 4، 91-108.
    6. درخشه، جلال؛ بیگی، علیرضا (1393). کارآمدی حزب‌الله لبنان در دستیابی به مقبولیت اجتماعی و مشروعیت سیاسی، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلامی، شماره 4، 33-59.
    7. ذولفقاری، مهدی؛ دشتی، فرزانه (1397). مولفه ها و ظرفیت‌‌های ‏قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در دیپلماسی فرهنگی، مطالعات قدرت نرم ، شماره 19، 127-154.
    8. سادات، سید احمد (1394). روابط جمهوری اسلامی ایران با جنبش‌‌های ‏مقاومت فلسطین با تاکید بر جنبش جهاد اسلامی، مجله مطالعات سیاسی جهان اسلام، شماره 16، 77 – 106 .
    9. طاهری کل‌کشوندی، مسلم؛ تقی‌زاده داوری، محمود (1394). رویکرد جریان‌های شیعی عراق به تحولات نوین کشور، فصلنامه شیعه‌شناسی، شماره 48، 127-148.
    10. عباسی، مجید. گلچین، سعید (1394). انقلاب اسلامی ایران و ژئوپلیتیک تشیع در یمن: از هویت یابی تا بیداری، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، شماره 69، ص: 69-102.
    11. عسکری کرمانی، محمد؛ معین‌آبادی بیدگلی، حسین (1400). بررسی مجموعه امنیتی خاورمیانه و شناخت ائتلاف ها و تهدیدها با تأکید بر نقش ائتلاف محور مقاومت در مناسبات آن مجموعه، فصلنامه مطالعات بیداری اسلامی، شماره 20، 127-147.
    12. عیوضی، سید محمد رحیم؛ نوازنی، علی (1400). محور مقاومت به‌مثابه هویت منطقه‌ای، فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام، شماره 3، ص: 5-32.
    13. کریمی، ابوالفضل (1396). نقش ج. ا. ایران در هویت بخشی به مجموعه امنیتی محور مقاومت، ماهنامه پژوهش ملل، شماره 20، 1-14.
    14. محمدی سیرت، حسین؛ ترابی اقدم، محمود (1396). الگوی نمایش نقش امنیت‌آفرین شهیدان محور مقاومت در رسانه ملی، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، شماره 1، 62-82 .
    15. محمدیان، علی؛ رضایی، علیرضا (1395). تحول مفهوم دیپلماسی در روابط بین الملل، پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل، شماره 1، 105-127.
    16. مرادی، جهان‌بخش (1398). بررسی علل حضور مستشاری جمهوری اسلامی ایران در سوریه، فصلنامه مطالعات بین المللی، شماره 3، 1-21.
    17. مطلبی، مسعود؛ کاظمی، اردشیر و امجدی، حوریه؛ (1397). گفتمان مقاومت در سپهر فکری و اندیشه‌ای ‏مقام معظم رهبری، مطالعات منافع ملی شماره 11، 118-138.

    پایان‌نامه

    1. توانچه، مجتبی (1399). نقش محور مقاومت در سیاست‌های امنیتی جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا 2006 تا 2019. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
    2. خسروی، محمد (1400). ظرفیت ها و موانع محور مقاومت اسلامی در شکل دهی به نظم نوین منطقه غرب آسیا. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.

    خبرگزاری‌ها  و وب‌سایت

    1. https://farsi.khamenei.ir
    2. جبرئیلی، محمدصفر (1403). مصاحبه توسط روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. بررسی مبانی قرآنی مقاومت و نقش آن در تقویت وحدت اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, (30 08). دستیابی در:

     12 18, 1403. https://iict.ac.ir/1403/09/g-moghavemat9-4.

    1. محمدی، عبدالسلام (1403). مصاحبه توسط روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. بررسی جایگاه وحدت و مقاومت در تقویت همبستگی اسلامی (30 08). دستیابی در 12 18, 1403.

    https://iict.ac.ir/1403/09/g-moghavemat9-2.

    1. مرتضوی، سید محمدرضا (1402). “محور مقاومت و توفیقاتش، الگوی وحدت اسلامی در ابعاد بزرگتر.” روزنامه اعتماد 5657. دستیابی در 12 18, 1403.

    https://www.etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/210860.

    منابع خارجی

    1. POLLACK, KENNETH M (2020). The Evolution of the Revolution: THE CHANGING NATURE OF IRAN’S AXIS OF RESISTANCE, AMERICAN ENTERPRISE INSTITUTE.
    2. The White House (2022). Biden-Harris Administrations National Security Strategy. Biden-Harris, Washington: The White House.