پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

بررسی تطبیقی نظریه تعویض اسناد در اندیشه محقق خویی و حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
طلبه سطح 4 حوزه علمیه
10.22034/rjfis.2025.504744.1145
چکیده
بررسی اسناد احادیث فقهی برای سنجش اعتبار آن‌ها همواره مورد توجه فقیهان امامیه بوده است. جایگاه برجسته کتاب روایی تهذیب الاحکامِ شیخ طوسی در عرصه استنباط احکام شرعی از یک‌سو و اشکالات سندی تعداد زیادی از احادیث این اثر از سوی دیگر، جمعی از علما را برای تصحیح اسناد روایات این کتاب به تکاپو انداخته است. نظریه «تعویض اسناد» تلاشی از جانب این گروه از عالمان است که می‌کوشد با تبدیل بخش ضعیف و معیوب اسناد تهذیب به سندی صحیح و مورد اعتماد مشکل سندی تعدادی از روایات را حل کند. محقق خویی ازجمله فقیهانی است که با طرح دو شیوه «تبدیل اسناد تهذیب به اسناد کتاب فهرست شیخ» و «تبدیل اسناد شیخ به اسناد نجاشی» به این نظریه اقبال نشان داده است، اما فقیهی مانند آیت‌الله خامنه‌ای با مناقشه در هر دو شیوه، اعتماد به آن‌ها را به چالش کشیده است. هدف این پژوهش که با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و به روش توصیفی- تحلیلی سامان گرفته، خوانش و تبیین تطبیقی دیدگاه محقق خویی و آیت‌الله خامنه‌ای در این زمینه است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1. اردبیلی، احمد بن محمد (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. قم: انتشارات اسلامی. چاپ اول.
2. اردبیلى، محمد بن على (1435ق). ‏جامع الرواة و رافع الاشتباهات. قم: مؤسسه بوستان کتاب. تصحیح محمدباقر ملکیان. چاپ دوم.
3. بحرالعلوم، سید محمدمهدی (1363). رجال السید بحرالعلوم (الفوائد الرجالیة). تصحیح سید محمدصادق بحرالعلوم. تهران: مکتبة الصادق. چاپ اول.
4. خامنه‌ای، سید علی. جزوات دروس خارج فقه (مباحث قصاص، مکاسب محرمه و صلاة مسافر).
5. خویی، سید ابوالقاسم (1409ق). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. بیروت: دارالزهراء. چاپ چهارم.
6. خویی، سید ابوالقاسم (1418ق). موسوعة الامام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی. چاپ اول.
7. شبیری، سیدمحمدجواد (1402). استناد در روش شناخت رجال اسناد. قم: انتشارات مرکز فقهی امام باقر (ع). چاپ اول.
8. حسینی شیرازی، سید علیرضا. (1398). اعتبارسنجی احادیث شیعه. تهران: انتشارات سمت. چاپ دوم.
9. صدر، سید حسن (بی‌تا). نهایة الدرایة. تحقیق ماجد غرباوی. بی‌جا: نشر المشعر. چاپ اول.
10. صدر، سید محمد باقر (1408ق). بحوث فی شرح العروة الوثقی. قم: مجمع الشهید آیة الله الصدر العلمی. چاپ دوم.
11. طوسی، محمد بن الحسن (1407ق). تهذیب‌الاحکام. تهران: دارالکتب الإسلامیة. چاپ چهارم.
12. طوسی، محمد بن الحسن (بی‌تا). الفهرست. تصحیح سید محمدصادق بحرالعلوم. نجف: المکتبة الرضویة‌. چاپ اول.
13. حائری، سید کاظم (1415ق). القضاء فی الفقه الاسلامی. قم: مجمع الفکر الاسلامی. چاپ اول .
14. عاملی، محمد بن علی موسوی (1411ق). مدارک الأحکام فی شرح عبادات شرائع الإسلام. بیروت: مؤسسه آل‌البیت (ع). چاپ اول.
15. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1410ق). بحار الانوار. بیروت: مؤسسة الطبع و النشر. چاپ اول.
16. ملکیان، محمد باقر (1401). دراسات فی علم الرجال. قم: مؤسسة طه الثقافیة. چاپ اول.
17. نجاشی، احمد بن علی (1407ق). رجال النجاشی. تصحیح سید موسی شبیری زنجانی. قم: انتشارات اسلامی. چاپ هشتم.
18. نوری، حسین بن محمدتقی (1435ق). خاتمة مستدرک الوسائل. قم: انتشارات اسلامی، چاپ اول.