بایسته‌ها و ویژگی‌های مشترک ادیان الهی از منظر آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظلّه‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.

چکیده

ازجمله موضوعات مورد تأکید دین مبین اسلام، مسأله وحدت و هم‌دلی میان پیروان ادیان الهی است. این مسأله که امروزه ازجمله دغدغه‌های اصلی رهبران دینی و اندیشمندان جوامع بشری است، به‌صورتی ویژه و با چهارچوبی خاص در کلام رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای مورد تأکید قرار گرفته است. از آنجا که نخستین گام به‌منظور دست‌یابی به یک وفاق عمومی مبتنی بر آموزه‌های آسمانی، ترسیم دقیق بایسته‌ها و ویژگی‌های مشترک پیروان ادیان الهی است تا از این رهگذر بتوان اصول اساسی مورد اتفاق و مجموعه وظایف پیروان نسبت به همدیگر را ترسیم کرد، از‌این‌رو در این مقاله تلاش‌شده مهم‌ترین ویژگی‌های مشترک پیروان ادیان الهی به مثابه بایسته‌هایی که می‌بایست توسط همه پیروان رعایت شود را از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای کشف و شناسایی نموده و بایدها و نبایدهای لازم به‌منظور نیل به وحدت و صلح جهانی را تبیین کنیم. در این پژوهش از روش «تحلیل مضمون» برای استخراج بیانات و کدگذاری آن‌ها استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در مجموعه بیانات خود به ترسیم شش اصل مهم و ضروری مشترک برای همه پیروان ادیان الهی پرداخته‌اند که به‌ترتیب اولویّت و اهمیت عبارت‌اند از: اقامه عدل و مبارزه با ظلم، پیروی از تعالیم دینی و اعتقاد به معنویت، اعتقاد به ارزش‌های انسانی و احترام به مقدسات دیگران، حمایت از پیروان دیگر ادیان الهی، اعتقاد به ظهور منجی و گفت‌وگو برای تفاهم.

کلیدواژه‌ها


  • فارسی

    • قرآن کریم.
    • ‏‫آمدی، عبدالواحد بن محمد (۱۴۱۰)، غرر الحکم ودرر الکلم‏، دار الکتاب الإسلامی.
    • ‏‫ابن ابی‌شیبة، عبدالله بن محمد (۱۴۳۶)، المصنف، دار کنوز إشبیلیا للنشر والتوزیع.
    • ‏‫ابن بابویه، محمد بن علی (۱۴۰۶)، ثواب الأعمال وعقاب الأعمال‏ دارالشریف الرضی للنشر.
    • ‏‫ابن بابویه، محمد بن علی (۱۳۸۵)، علل الشرائع، کتاب‎فروشی داوری.
    • ‏‫ابن بابویه، محمد بن علی (۱۴۱۴)، اعتقادات الإمامیة، کنگره‌ی شیخ مفید.
    • ‏‫ابن حنبل، احمد بن محمد (۱۴۱۶)، مسند الإمام أحمد بن حنبل، دارالحدیث.
    • ‏‫ابن سعد، محمد بن سعد (۱۴۱۰)، الطبقات الکبری، دارالکتب العلمیة.
    • ‏‫ابن شعبة، حسن بن علی (۱۴۰۴)، تحف العقول عن آل الرسول، جامعه مدرسین.
    • ‏‫ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم (۱۴۱۱)، تفسیر غریب القرآن، دار و مکتبة الهلال.
    • ‏‫ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (۱۴۱۸)، البدایة والنهایة، دار هجر للطباعة والنشر.
    • ‏‫اراکی، محسن (۱۳۹۳)، فقه نظام سیاسى اسلام، نهاد نمایندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاه‏ها.
    • ‏‫بخاری، محمد بن اسماعیل (۱۴۱۴)، صحیح البخاری، دار ابن کثیر.
    • ‏‫برقی، احمد بن محمد (۱۳۷۱)، المحاسن، دار الکتب الإسلامیة.
    • ‏‫پاکتچی، احمد (۱۳۹۶)، رویکردی بین‌الادیانی به‌معنای «من بعد الذکر» در قرآن کریم، فصلنامه مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، (1)، 21-35.
    • ‏‫جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۱)، تفسیر تسنیم، اسراء.
    • ‏‫حسینی، سید ابراهیم (۱۳۸۲)، صهیونیزم، انتفاضه فلسطین و دولت‌های اسلامی، معرفت، (77)، 106-117.
    • ‏‫حکیمی، محمدرضا؛ حکیمی، محمد؛ و حکیمی، علی (۱۳۶۸)، الحیاة، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏.
    • ‏‫ذهبی، محمد بن احمد (۱۴۱۳)، تاریخ الإسلام، دارالکتاب العربی.
    • ‏‫رضا، محمد رشید (۱۴۱۴)، تفسیر المنار، دار المعرفة.
    • ‏‫رضایی‌پور، عنایت (۱۳۹۷)، جمهوری اسلامی ایران: الگوی عینی هم‌بستگی و هم‌زیستی مسالمت‌آمیز بین پیروان ادیان توحیدی [خبری].
    • ‏‫سرشار، مژگان (1381)، تقابل دو مکتب الهی و دنیاگرایی در قرآن کریم، ماهنامه معرفت، (55).
    • ‏‫‏‫شعیری، محمد بن محمد ( بی‌تا)، جامع الأخبار، المطبعة الحیدریة.
    • ‏‫صابونی، محمد علی (۱۴۲۱)، صفوة التفاسیر، دار الفکر.
    • ‏‫صادقی تهرانی، محمد (۱۴۰۶)، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنة، فرهنگ اسلامی.
    • ‏‫صدر، محمد باقر (۱۴۱۷)، اقتصادنا، مکتب الإعلام الإسلامی.
    • ‏‫طباطبایی، محمدحسین (۱۳۵۲)، المیزان فی تفسیر القرآن، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    • ‏‫طبرانی، سلیمان بن احمد (۱۴۱۵)، المعجم الأوسط، دار الحرمین.
    • ‏‫طوسی، محمد بن حسن (۱۴۱۴)، الأمالی، دار الثقافة.
    • ‏‫عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ و شیخ‌زاده، محمد (۱۳۹۰)، تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارامد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، (10)، 151-198.
    • ‏‫عترت‌دوست، محمد؛ نصیری، امید؛ و غیاثی، هادی (۱۳۹۸)، شبکه مضامین عوامل ایجاد فقر در جامعه اسلامی از منظر آیات قرآن و احادیث اهل بیت علیهم‌السلام، مطالعات قرآن و حدیث، (1)، 159-187.
    • ‏‫‏‫کاظمی‌راد، رضا (۱۴۰۰)، توهین به مقدسات از منظر ادیان ابراهیمی و نظام‌های حقوقی غربی، پاسخ، (21)، 83-106.
    • ‏‫کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷)، الکافی، دار الکتب الإسلامیة.
    • ‏‫‏‫مصطفوی، حسن (۱۳۸۶)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    • ‏‫‏‫نوربخش، یونس (۱۳۹۲)، بررسی و نقد رویکردهای مختلف به هم‌زیستی ادیان، دوفصلنامه هفت آسمان، (58)، 43-68.

    انگلیسی

    • Anderson, Peter (2021), Bible Verses About Money: What Does The Bible Have To Say About Our Financial Lives?
    • Braun, Virginia; & Clarke, Victoria (2006), Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
    • Byrne, Máire (2011), The Names of God in Judaism, Christianity, and Islam. Continuum International Publishing Group.
    • Guggenheimer, Heinrich (ed.) (2005), The Jerusalem Talmud: Tractates Sotah and Nedarimp. De Gruyter.
    • Jacobs, Louis (2007), Halakhah. In Encyclopaedia Judaica (Second Edition, Vol. 8, pp. 251-258), Thomson Gale.
    • Merrigan, Terrence (2017), Rethinking Theologies of Interreligious Dialogue. In The Past, Present, and Future of Theologies of Interreligious Dialogue (First Edition, pp. 1-13), Oxford University Press.
    • Neufeldt, Reina (2011), Interfaith Dialogue: Assessing Theories of Change. Peace & Change, 36(3), 344-372.
    • Polan, S. M (2003), Commandments, Ten. In New Catholic Encyclopedia (Second Edition, pp. 4-9). Thomson Gale.
    • Protocol Additional to The Geneva Conventions of 12 August 1949 (1977).
    • Swidler, Leonard (2014), Dialogue for Interreligious Understanding: Strategies for the Transformation of Culture-Shaping Institutions (First Edition). Palgrave Macmillan.