بررسی احکام فقهی ساخت، کسب درآمد و استفاده از آلات موسیقی با تأکید بر آراء آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری فقه و مبانی حقوق از دانشگاه مذاهب اسلامی

چکیده

موسیقی یکی از علوم عقلی است که در مقوله هنرهای پُرجاذبه از دیرباز مورد اعتنای بشر بوده است. همین مسأله موجب موضع‌گیری شریعت نسبت به آن شده است. ادله متکثر موجود در منابع فقهی به‌ظاهر حاکی از صدور حکم حرمت برای ساخت، کسب درآمد و استفاده از آلات موسیقی می‌باشد. نوشتار حاضر با مطالعه منابع موجود و رجوع به آثار فقهیان به‌طور خاص آیت‌الله خامنه‌ای این مسأله را مورد واکاوی قرار داده است. هرچند قدمای فقیهان نظر به ظاهر ادله، قائل به حرمت کاربری‌های مذکور شده‌اند، اما غالب متأخرین، من‌جمله آیت‌الله خامنه‌ای، اطلاق ادله مذکور را نپذیرفته و ملاک لهویت را برای حکم به حرمت لازم می‌داند. نوشتار حاضر علاوه‌بر ابرام بر نظر مختار آیت‌الله خامنه‌ای، ملاکات تشخیص موسیقی لهوی از غیرلهوی را با عناوینی چون اضلال عن سبیل الله، تحریک شهوات، سوق دادن به فعل حرام و بازداشتن از واجبات و بی‌مبالاتی در دین باز می‌شناساند.

کلیدواژه‌ها


  • فارسی

    • ابن سینا، حسین بن عبدالله. (1395). الهیات شفا. تهران: امیرکبیر.
    • ابن شعبه، حسن بن علی. (1390). تحف العقول. تهران-ایران، شرکت چاپ و نشر بین الملل.
    • ابن منظور، محمدبن مکرم. (1414) لسان العرب، بیروت: دارصاد.
    • اصفهانی، محمد رضا. (1415). الروضة الغناء فی تحقیق معنی الغناء.
    • آل‌عصفور، حسین بن محمد. (بی‌تا)، الأنوار اللوامع فی شرح مفاتیح الشرائع، قم-ایران، المیرزا محسن آل عصفور.
    • تبریزی، جعفر. (1420). اسس القضاء والشهاده. قم: دفترمؤلف.
    • تبریزی، جعفر. (1382). الـمواهب فی تحریر أحکام المکاسب، قم-ایران، مؤسسة الإمام الصادق علیه السلام.
    • تبریزی، جواد. (1387) ه.ش، تنقیح مبانی الأحکام، قم-ایران، دار الصدیقة الشهیدة (سلام الله علیها).
    • جباران، محمد رضا. (1378). موسیقی و غنا در آینه فقه، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
    • حسینی عاملی، محمد جواد بن محمد. (1419). مفتاح الکرامه، قم: دفترنشراسلامی.
    • خامنه‌ای، سید علی. (1398). درسنامه خارج فقه غنا، تهران: انقلاب اسلامی.
    • خوئی، سید ابوالقاسم. (1429). محاضرات فی الفقه الجعفری، قم-ایران، مؤسسة دائرة معارف الفقه الاسلامی.
    • دهخدا، علی اکبر. (1377). تهران. دانشگاه تهران، موسسه لغتنامه دهخدا.
    • شیخ انصاری(ره)، مرتضی. (1411). المکاسب، قم: دارالذخائر.
    • طباطبایی قمی، تقی. (1426). مبانی منهاج الصالحین، قم: قلم الشرق.
    • طبرسی، فضل بن حسن. (1372). جمع البیان فی تفسیرالقرآن. تهران: ناصرخسرو.
    • فاضل هندی، محمد بن حسن، (1416). کشف اللثام عن قواعد الأحکام، قم-ایران: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
    • فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409). العین، قم: هجرت.
    • فیومی، احمد بن محمد. (1414). المصباح المنیر، قم: دارالهجره.
    • قائنی، محمد. (1424). ‌المبسوط فی فقه المسائل المعاصرة (المسائل الطبیة)، قم-ایران، مرکز فقه الأئمة الأطهار (علیهم السلام).
    • کاشانی، حبیب الله بن علی مدد. (1375). ذریعه الاستغناء فی تحقیق مسائل غنا، قم: مرکز احیا آثار ملاحبیب الله شریف کاشانی.
    • کلینی، محمد بن یعقوب. (1407). الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    • مکارم شیرازی، ناصر. (1426). أنوار الفقاهة (مکارم-المکاسب)، قم-ایران، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب (علیه السلام).
    • منتظری، حسینعلی. (1415). دراسات فی المکاسب المحرمة، قم-ایران، نشر تفکر.
    • نجفی, محمد حسن بن باقر. (1362). جواهر الکلام. بیروت: داراحیاالتراث العربی.