پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پیش‌نیازهای تحقیق در قرآن کریم، از دیدگاه آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآن تهران، ایران
چکیده
قرآن، سخن خدا برای بشر است و به‌دلایل متعدد عقلی و نقلی نیاز به تفسیر دارد. ازاین‌رو توجه به فهم و درک مقصود خداوند از نزول این کلام وحیانی، ضرورت آشنایی با پیش‌نیازهای قرآن‌پژوهی را آشکارتر می‌سازد. دست‌یابی به مجموعه‌ای منسجم از پیش‌نیازهای پژوهش قرآنی مستند به نظام فکری - عقیدتی رهبری، هدف اصلی این نوشتار است. نوشتار حاضر با محوریت قرآن و بیانات آیت‌الله خامنه‌ای به روش توصیفی - تحلیلی در پی استنباط و استخراج این پیش‌نیازهای پژوهشی قرآن کریم می‌باشد. اصلی‌ترین پرسشی که در تحقیق فرارو با آن مواجه هستیم، این ‌است که پیش‌نیازهای قرآن پژوهی، مستخرج از بیانات ایشان کدامند؟ آشنایی با قرآن؛ قرآن‌محوری؛ رجوع به احادیث معصومان علیهم‌السلام، ولی همراه با پالایش،کشف ساختار حاکم بر قرآن؛ توجه به ذاتِ «پیشرفت‌گرا و تحول‌خواهِ» قرآن؛ توجه به لایه‌ای بودن و نور بودن قرآن؛ اُنس با قرآن، توجه به علوم قرآنی و مرجعیت قرآن از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش هستند.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم
  2. اخوان مقدم، زهره (1393)، اصول تفسیر قرآن برگرفته از روایات اهل بیت علیهم‌السلام، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام.
  3. پاکتچی، احمد (1391)، تاریخ تفسیر قرآن کریم، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام.
  4. حاجی‌اسماعیلی، محمدرضا و همکاران (1392)، مطالعات قرآن و حدیث.
  5. حرانی، ابومحمد (ابن شعبه) (1393)، تحف العقول عن آل‌الرسول، مترجم: صادق حسن‌زاده، چاپ شانزدهم، قم: ناشر آل علی (ع).
  6. حرعاملی، محمدبن حسین (1380)، «وسائل‌الشیعه»، ترجمه: علی افراسیابی، مصحح: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام، چاپ دوم، قم: انتشارات مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.
  7. حویزی، عبد علی بن جمعه (1383)، تفسیر نورالثقلین، مطبعه العلمیه.
  8. خامنه‌ای، سیدعلی (1392)، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، انتشارات صهبا.
  9. خمینی، روح‌الله (1378)، آداب الصلوه، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  10. دهخدا، علی‌اکبر (1331)، «لغت‌نامه دهخدا»، چاپ دوم، تهران: سازمان لغت‌نامه.
  11. راغب‌اصفهانی، حسین بن محمد (1375)، «مفردات الفاظ قرآن»، ترجمه و تحقیق: سیدغلامرضا خسروی حسینی، تهران: مرتضوی.
  12. رضایی‌اصفهانی، محمدعلی (1387)، منطق تفسیر قرآن، جلد اول، چاپ اول، قم: جامعه المصطفی العالمیه.
  13. شریف‌الرضی، محمدبن‌حسین (1379)، «نهج‌البلاغه»، ترجمه‌ ‌محمد‌دشتی، قم: مؤسسه‌ی فرهنگی- انتشاراتی ائمه علیهم‌السلام.
  14. صدر، سیدمحمدباقر (1395)، مترجم جلال میرآقایی، انتشارات دارالصدر، ناشر دارالصدر، پژوهشگاه علمی تخصصی شهید صدر، نوبت اول.
  15. علوی‌مهر، حسین (1394)، آشنایی با تاریخ تفسیر و مفسران، قم: مرکز بین المللی نشر المصطفی.
  16. غروی نایینی، نهله؛ ایماندار، حمید (1389)، پژوهش‌های قرآن و حدیث، شماره 2.
  17. کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)، اصول کافی، تهران: چاپ اسلامیه.
  18. ‌مجلسی، محمدباقربن محمدتقی (1412ق)، «بحارالانوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم‌السلام»، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  19. معرفت، محمدهادی (1389)، علوم قرآنی، چاپ یازدهم، قم: مؤسسه التمهید.
  20. محمدی ری‌شهری، محمد (1362)، «میزان‌الحکمة»، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.