پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

بررسی وثاقت راویان کتاب کامل‌الزیارات با تأکید بر دیدگاه آیت‌اللّه‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حسین آجورلو
طلبه سطح 4 حوزه علمیه، کارشناس ارشد فقه سیاسی دانشگاه شهید بهشتی
10.22034/rjfis.2023.196547
چکیده
بررسی وثاقت یا عدم وثاقت راویان کتاب کامل‌الزیارات براساس شهادت ابن قولویه قمی در دیباچه‌ کتاب، مجال فراوانی برای بحث و گفت‌وگو در مبحث توثیقات عامه فراهم آورده است؛ به‌گونه‌ای‌که به‌طور گسترده‌ای شاهد اختلاف انظار و برداشت‌های گوناگونی در این زمینه هستیم. به‌طورکلّی در این زمینه سه نظریّه یافت می شود: برخی فقها تمام راویان موجود در سلسله‌ اسناد کتاب را موثّق تلقّی کرده، و برخی دیگر صرفاً مشایخ بدون واسطه‌ ابن قولویه را در حیطه‌ شهادت ایشان درنظر می‌گیرند. عدّه‌ دیگر نیز به‌طور مشخّص قائل به وثاقت راویان کتاب نبوده و مراد مولّف از شهادت مزبور را صرفاً سنجش اعتبار روایات توسّط ناقدان و خبرگان اخبار و احادیث می‌دانند. حضرت آیت‌‌اللّه العظمی خامنه‌ای نیز همانند نظر مشهور قاطبه‌ فقها، قائل به وثاقت جمیع افراد سلسله‌ سند هستند.
کلیدواژه‌ها
کامل‌الزیارات
ابن قولویه قمی
مشایخ بی‌واسطه
ناقدان اخبار
وثاقت راوی
آیت‌الله خامنه‌ای
  1. ابن بابویه (شیخ صدوق)، محمّد بن على‏ (1378)، عیون أخبار الرضا علیه‌السّلام، جلد دوم، تهران: نشر جهان.
  2. ابن بابویه (شیخ صدوق)، محمّد بن على‏ (1413)، من لا یحضره الفقیه، جلد دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
  3. ابن طاووس، على بن موسى (1406)، فلاح السائل و نجاح المسائل‏، قم: بوستان کتاب.
  4. ابن غضائرى، احمد بن حسین (1422)، الرجال، قم: موسسه علمى فرهنگى دار الحدیث.
  5. ابن قولویه، جعفر بن محمد (1356)، کامل الزیارات، نجف اشرف: دار المرتضویة.
  6. ابن منظور، محمد بن مکرم (بی‌تا)، لسان‌العرب‏، جلد سوم، بیروت: دار صادر.
  7. ایروانی، محمّدباقر (1431)، دروس تمهیدیه فی القواعد الرجالیه، القسم الثانی، قم: مدین.
  8. حر عاملى، محمد بن حسن (1409)، وسائل الشیعة، جلد سی، قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم السّلام.
  9. حکیم، سیّد محسن (1427)، مصباح‌المنهاج، کتاب‌التّجاره، جلد نخست، بی‌جا: دارهلال.
  10. خامنه‌ای، سیّد‌علی، مجموعه‌ی دروس خارج فقه.
  11. خویى، سید ابوالقاسم (1418)، فقه الشیعة،کتاب الطهارة‌، جلد سوم، قم: مؤسسه آفاق‌.
  12. خویى، سید ابوالقاسم (1416)، صراط النجاة (المحشّٰى)، جلد دوم، قم: مکتب نشر المنتخب.
  13. خویى، سید ابوالقاسم (1413)، معجم رجال الحدیث، جلد اول، دهم و سیزدهم، بی‌نا: بی‌جا.
  14. خویى، سید ابوالقاسم (1418)، موسوعة الإمام الخوئی‌، جلد یازدهم، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
  15. سبحانى تبریزى، جعفر (1410)، کلّیّات فی علم الرجال. قم: حوزه‌ی علمیه‌ی قم.
  16. سیستانى، سیدعلى حسینى‌ (1414)، قاعدة لا ضرر و لا ضرار، قم: دفتر آیت اللّه سیستانى‌.
  17. سیستانی، سیّدمحمّدرضا (1437)، قبسات من علم الرجال، جلد نخست، بیروت: دار المورخ العربی.
  18. صدر، سیدمحمدباقر (1408)، بحوث فی شرح العروة الوثقى، جلد دوم، قم: مجمع الشهید آیة اللّه الصدر العلمی‌.
  19. طوسى، محمد بن حسن (1407)، تهذیب الأحکام، تهران:‏ دارالکتب الإسلامیه‏.
  20. طوسى، محمد بن حسن (1373)، رجال الطوسی، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
  21. طوسى، محمد بن حسن (1420)، فهرست کتب الشیعة، قم: مکتبة المحقق الطباطبائی.
  22. فراهیدى، خلیل بن احمد (بی تا)، کتاب العین‏، جلد ششم، قم: نشر هجرت.
  23. معلم، محمد علی (1426)، اصول علم الرجال بین النظریة و التطبیق، تقریراً لبحث سماحه آیت اللّه داوری، جلد نخست، قم: موسّسة المحبّین للطباعة و النشر.