پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

مطالعه تطبیقی نظرات مفسران مشهور و حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) پیرامون تفسیر آیه «وضع اصر»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمد علی علیپور
طلبه درس خارج حوزه علمیه خراسان
10.22034/rjfis.2024.465408.1069
چکیده
آیه «یَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ» (اعراف: 157) ازجمله‌ آیات پیرامون بحث آزادی است. بعد از انقلاب اسلامی که توجه خاصی به امر آزادی شده است، اما هنوز دیده می‌شود که در جامعه‌ اسلامی فهم دقیقی از آن وجود ندارد. مفهوم صحیح آزادی در جوامع، آنچنان‌که شایسته است، تبیین نشده و موجب نوعی آسیب اجتماعی و برداشت اشتباه از مفهوم آزادی و معنا کردن آن به عریان بودن و آزادی مطلق در بیان و رفتار، تعبیر شده است. این پژوهش درصدد تفسیر دقیق آزادی در آیه «یَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ » از نگاه مفسران مشهور با تأکید بر آراء تفسیری آیت‌الله خامنه‌ای است تا مفهوم آزادی به‌خوبی تبیین شود. این مسأله در امور مختلفی مورد بررسی قرار می‌گیرد که در این پژوهش از نظر مفسران با روش تحلیلی- توصیفی پرداخته شده است. از یافته‌های این پژوهش می‌توان سه دسته تفسیر را بیان کرد. در غالب تفاسیر، آزادی در آیه‌ مذکور به‌معنای رهایی بنی‌اسرائیل از تکالیف سنگین می‌ّباشد. در برخی تفاسیر، آزادی به‌معنای آزاد شدن از زنجیر جهل تعبیر شده است. قول سوم از بیانات آیت‌الله خامنه‌ای استخراج شده است، ایشان آزادی در این آیه را به آزادی از نظام طاغوت، ظلم، تمایلات نفسانی و ذلت تفسیر کرده‌اند.
کلیدواژه‌ها
آزادی
یضع عنهم اصرهم
تفسیر قرآن
آیت‌الله خامنه‌ای
مقایسه‌ی تفاسیر
  1. آل‌غازی، عبدالقادر (1382). تفسیر القرآن العظیم المسمی بیان المعانی علی حسب ترتیب النزول. مطبعة الترقی.
  2. ‏‫آلوسی، محمود بن عبدالله (1415). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. (سناء بزیع شمس‌الدین، ابراهیم شمس‌الدین، و علی عبدالباری عطیه). دار الکتب العلمیة.
  3. ‏‫ابن منظور، محمد بن مکرم (1369). لسان العرب. دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع | دار صادر.
  4. ‏‫ابن‌عاشور، محمدطاهر (1420). تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور. مؤسسة التاریخ العربی.
  5. ‏‫ابو‌الفتوح رازی، حسین بن علی (۱۴۰۸). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. (محمدمهدی ناصح و محمدجعفر یاحقی). آستان قدس رضوی. بنیاد پژوهشهای اسلامى.
  6. ‏‫ازهری، محمد بن احمد (1421). تهذیب اللغة. (فاطمه محمد اصلان، عبد الکریم حامد، و عمر سلامی). دار إحیاء التراث العربی.
  7. ‏‫ثعلبی، احمد بن محمد (1422). الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی. (ابی محمد ابن عاشور و نظیر ساعدی). دار إحیاء التراث العربی.
  8. ‏‫حر عاملی، محمد بن حسن (1409). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. (محمدرضا حسینی جلالی و مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث). مؤسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث.
  9. ‏‫حقی، اسماعیل بن مصطفی. (بی‌تا). تفسیر روح البیان. دار الفکر.
  10. ‏‫خامنه ای، بیانات (بی‌تا). https://farsi.khamenei.ir/.
  11. ‏‫رضایی اصفهانی، محمدعلی (۱۳۸۷). تفسیر قرآن مهر. پژوهشهای تفسیر و علوم قرآن.
  12. ‏‫سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر (1404). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور. مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی (ره).
  13. ‏‫شبر، عبدالله (1410). تفسیر القرآن الکریم. (حامد حفنی داود). مؤسسة دار الهجرة | مطبوعات النجاح.
  14. ‏‫طباطبایی، محمد حسین (1390). المیزان فی تفسیر القرآن. مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
  15. ‏‫طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان. (هاشم رسولی و فضل‌‎الله یزدی طباطبایی). دار المعرفة.
  16. ‏‫طریحی، فخرالدین بن محمد (1375). مجمع البحرین. (احمد حسینی اشکوری). مکتبة المرتضویة.
  17. ‏‫طوسی، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. (محمدمحسن آقابزرگ تهرانی و احمد حبیب عاملی). دار إحیاء التراث العربی.
  18. ‏‫فخر رازی، محمد بن عمر (1420). التفسیر الکبیر. (مکتب تحقیق دار احیاء التراث العربی). دار إحیاء التراث العربی.
  19. ‏‫فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی. (1415). تفسیر الصافی. (حسین اعلمی). مکتبة الصدر.
  20. ‏‫قرشی بنابی، علی‌اکبر (۱۳۷۵). تفسیر احسن الحدیث. بنیاد بعثت. مرکز چاپ و نشر.
  21. ‏‫قرشی بنابی، علی‌اکبر (۱۳۷۱). قاموس قرآن. دار الکتب الإسلامیة.
  22. ‏‫قرطبی، محمد بن احمد (1364). الجامع لأحکام القرآن. ناصر خسرو.
  23. ‏‫قمی، علی بن ابراهیم (1363). تفسیر القمی. (طیب جزایری و طیب جزایری). دار الکتاب | مکتبة الهدی.
  24. ‏‫مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۱). ‏تفسیر نمونه. مدرسة الإمام علی بن أبی طالب (علیه السلام) | هدف.
  25. ‏حسنی بیرجندی (1379). غریب الحدیث فی بحار الأنوار. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.