پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

بررسی تطبیقی رویکرد جنسیتی قوانین کیفری ایران و کنوانسیون منع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان با تأکید بر دیدگاه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رضا الهامی 1
عبدالرضا لطفی 1
بهروز یوسفلو 2
1 استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
10.22034/rjfis.2025.505584.1146
چکیده
قوانین موضوعه کیفری ایران، احکام خاصی در باب حدود و تعزیرات برای مبارزه با صور مختلف جرایم جنسی وضع کرده، ولی مقرره ویژه‌ای به روسپی‌گری اختصاص نداده است. این اقدام برای بهبود وضعیت زنان در سطح جهانی بسیار ضروری می‌باشد و کنوانسیون بین‌المللی رفع هرگونه تبعیض علیه زنان، در جهت ایجاد برابری کامل میان زنان و مردان و ریشه‌کن‌سازی تبعیض علیه آنان ایجاد شده است. هدف پژوهش، ارزیابی تطبیقی رویکرد قوانین کیفری ایران و کنوانسیون نسبت به روسپی‌گری و چرایی عدم عضویت ایران در این کنوانسیون و دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای درخصوص کنوانسیون می‌باشد. تحقیق حاضر به‌دنبال پاسخ به این مسأله است که رویکرد جنسیتی قوانین موضوعه کیفری ایران و کنوانسیون منع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان مصوب 1979 نسبت به جرم روسپی‌گری به چه ترتیب می‌باشد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که این کنوانسیون محصولی از اندیشه و بازتاب برخی آرمان‌های فمینیستی غربی می‌باشد و با توجه به تفاوت در ساختارها، فرهنگ‌ها، مذاهب، استانداردها و تفاسیر مختلف از جایگاه و تجارب و نیازهای خاص زنان در مناطق مختلف، تاکنون نتوانسته اجماع واقعی کشورها، به‌ویژه کشورهای اسلامی را به‌وجود آورد و مقررات کیفری ایران هم‌سو با کنوانسیون، نفی پدیده روسپی‌گری در قالب جرایم جنسی بوده است.  
کلیدواژه‌ها
روسپی‌گری
قانون کیفری
کنوانسیون
زنان
موضوعات
  1. ایزدی، نرگس؛ مهدوی‌کنی، صدیقه (1399). دادرسی افتراقی زنان بزه‌کار از دیدگاه اسلام با نگاهی به جرم‌شناسی فمینیست. دو فصلنامه علمی فقه و حقوق خانواده. دوره 25. شماره 73.
  2. بایرامی آرباطان، رامین ( 1395)، قانون آئین دادرسی کیفری در نظم حقوقی کنونی (مصوب 4/12/1392 و اصلاحی 24/3/1394). چاپ اول. تهران: انتشارات مجد.
  3. بدری‌منش، اعظم و همکاران (1398). تحلیل ساختاری عدالت جنسیتی در کیفرگذاری جرایم تعزیری. پژوهشنامه حقوق کیفری. سال دهم. شماره دوم.
  4. برهانی، محسن (1388). «سیاست کیفری ایران در قبال روسپی‌گری». مطالعات راهبردی زنان. سال 12. شماره 45.
  5. حرعاملی، محمد بن الحسن ( 1414ق). وسائل الشیعه. جلد 21. چاپ دوم، قم: مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث.
  6. حیدری، مهدی؛ سمیه، شریفی (1400). «راهکارهای پیشگیری از بزه‌دیدگی زنان در نظام عدالت کیفری ایران». فصلنامه علمی تخصصی قانون‌یار. سال 5. شماره 20.
  7. خالقی، علی (1390). آئین دادرسی کیفری. چاپ دهم. تهران : نشر شهر دانش.
  8. دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه. چاپ دوم. جلد 8. تهران : انتشارات دانشگاه تهران.
  9. رائیجی‌پارسایی، نرگس و همکاران (1395). مبانی فقهی نقش پلیس زن در یگان‌های ویژه. فصلنامۀ مطالعات پلیس زن. سال 1.
  10. روباتم، شیلا (1387). زنان در تکاپو: فمینیسم و کُنش اجتماعی. مترجم؛ حشمت‌الله صباغی. تهران: شیرازه.
  11. شکری، رضا (1396). قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی مصوب 1392. چاپ دوم. تهران: نشر مهاجر.
  12. صالحی، فرشته (1394). پیشگیری وضعی از بزه‌دیدگی زنان. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. دانشگاه علامه طباطبائی. دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
  13. عیسی‌خانی، زهره (1383). نابرابری در ترازو برابری جنسیتی. فصلنامه کتاب نقد. شماره 31.
  14. فرجی ها، محمد؛ آذری، هاجر (1388). ﺣﻤﺎﻳﺖ در کیفری از زﻧﺎن ﻗﺮﺑﺎﻧی ﺗﺠﺎوز ﺑﻪ ﻋﻨﻒ ﺣﻘﻮق در اﻳﺮان. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی. سال ﻳﺎزدﻫﻢ. ﺷﻤﺎره 40.
  15. قامت، جعفر؛ قمی‌صابری، پرتو (1391). الحاق ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان، فرصت‌ها و تهدیدها. فصلنامه علمی پژوهشی علوم سیاسی و روابط بین‌الملل. دوره 5. شماره 18.
  16. کریمی‌مجد، رؤیا (1380). زیرگام‌های حریص درخیابان‌های بی‌بازگشت. اردیبهشت. ماهنامه زنان. ش 89.
  17. کلاکسون، سی ام وی (1372). تحلیل مبانی حقوق جزا. ترجمه حسین میرمحمد صادقی. چاپ دوم. تهران: نشر جهاد دانشگاهی شهید بهشتی.
  18. مألوف، لوئیس (1986م). المنجد فی اللغه. چاپ 23. بیروت: دارالمشرق.
  19. مطهری، مرتضی (1396). نظام حقوق زن در اسلام. تهران: نشر صدرا.
  20. مؤذن‌زادگان، حسنعلی؛ تدین، عباس (1393). زن در آئﯿﻦ دادرﺳﯽ ﮐﯿﻔﺮی اﯾﺮان و ﻓﺮاﻧﺴﻪ. فصلنامه ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﻘﻮق ﮐﯿﻔﺮی. سال 2. شماره 6.
  21. ﻣﻬﺮﭘﻮر، ﺣﺴﻦ (1379). ﻣﺒﺎﺣﺜﯽ از ﺣﻘﻮق زن از ﻣﻨﻈﺮ ﺣﻘﻮق داﺧﻠﯽ، ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻓﻘﻬﯽ و ﻣﻮازﯾﻦ ﺑﯿﻦ‌اﻟﻤﻠﻠﯽ. ﭼﺎپ اول. ﺗﻬﺮان: ﻣﺆﺳﺴﻪ اﻃﻼﻋﺎت.
  22. مهرپور، حسین (1378). نظام بین‌الملل حقوق بشر، شماره 18. تهران: انتشارات اطلاعات.
  23. میرزایی، نجفعلی (1367). فرهنگ اصطلاحات معاصر .چاپ اول. قم: دارالاعتصام.
  24. نادری، سمیه؛ نادری، سمیرا (1397). مطالعه تطبیقی خشونت جنسی علیه زنان. چاپ اول. تهران : مجد.
  25. وایت، راب؛ هینز، فیونا (1390). جرم و جرم‌شناسی. ترجمه علی سلیمی. چاپ چهارم. تهران:انتشارات حوزه و دانشگاه.
  26. هیدنسون، فرانسیس (1388). زنان و مقوله جرم. مترجم؛ محمدتقی نوری. چاپ اول. تهران: نشر مجد.