پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

راهبرد جمهوری اسلامی ایران در رویارویی با حقوق بشر غربی در عرصه بین‌المللی مبتنی بر رهنمودهای حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه اندیشه سیاسی در اسلام، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/rjfis.2026.572519.1253
چکیده
از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، اتهام نقض حقوق بشر، یکی از پُربسامدترین ادعا‌های غرب در قالب یک جبهه واحد علیه نظام جمهوری اسلامی بوده است که در سه عرصه تهاجم به مبانی، هنجارها (قوانین) و عملکرد (نهادهای) نظام اسلامی و در قالب‌های متنوّع حقوقی، سیاسی، رسانه‌ای و فرهنگی مانند صدور قطعنامه در مجامع بین‌المللی، تعیین گزارشگر ویژه و هیئت حقیقت‌یاب، اعمال تحریم، اهدای جایزه به معارضان سیاسی به‌نام مدافع حقوق بشر، تولید فیلم و کتاب و غیره برجسته‌سازی می‌شود. این مقاله برای یافتن راهبرد مطلوب سیاست حقوق بشری جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با این هجمه در عرصه بین‌المللی، با بررسی بیانات آیت‌الله خامنه‌ای به این جمع‌بندی دست یافت که اولاً؛ سطح رویارویی جمهوری اسلامی ایران با دولت‌های مدعی حقوق بشر غربی، «در چارچوب رویارویی مبنایی غرب با اسلام»، یعنی تقابل تمدنی قرار دارد، ثانیاً؛ راهبرد ایران در این عرصه باید اتخاذ سه رویکرد «تهاجمی، تبیینی و رعایت اقتضائات سازکارهای جهانی» در سه سطح «افکار عمومی جهان (فضای مجازی)، جریانات داخلی و مجامع حقوقی و بین‌المللی» و در قالب‌های: «نقد مبانی حقوق بشر غربی و فلسفه و فرهنگ غرب، افشاگری فریب‌کاری غرب و موارد نقض حقوق بشر از سوی کشورهای غربی، هجو رویکرد دوگانه مجامع حقوق بشری تحت سلطه غرب، نظریه‌پردازی و تبیین پایه‌های عقلانی حقوق بشر اسلامی، تشکیل جبهه واحد دولت‌ها و ملّت‌ها مقابل آمریکا و صهیونیست‌ها، احتجاج با غرب در میزان رعایت حقوق بشر و پیگیری قضایی جنایت‌های نظام سلطه» باشد تا حقوق بشر غربی و داعیه‌داران آن را به چالش کشیده و برتری‌های حقوق بشر اسلامی را به افکار عمومی و نخبگانی عرضه کند.
کلیدواژه‌ها

کتب
1.      الجابری، محمدعابد (۱۳۹۸). دموکراسی و حقوق بشر. ترجمه محسن آرمین. تهران: انتشارات مروارید.
2.     جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۶). فلسفه حقوق بشر. قم: اسراء.
3.     جوان آراسته، حسین (۱۴۰۱). حقوق بشر در اسلام. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
4.     دوزیناس، کوستاس (۱۳۹۶). حقوق بشر و امپراتوری (فلسفه سیاسی جهان‌وطن‌گرایی). ترجمه علی صابری تولایی. تهران: ترجمان علوم انسانی.
5.     سرائی، زهره و محبعلی، امیرحسین (۱۳۹۷). تفسیر حقوق بشر در آئینه نظریه‌های کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد. تهران: شهر دانش.
6.     عدالت نژاد، سعید (۱۳۹۹). جایگاه حقوقی غیرمسلمانان در فقه شیعه و قوانین ایران. تهران: نشر نی.
7.     شریفیان، جمشید (۱۳۸۰)، راهبرد جمهوری اسلامی ایران در زمینه حقوق بشر در سازمان ملل متحد. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
8.     کدیور، محسن (۱۳۸۷). حق‌الناس (اسلام و حقوق بشر). تهران: انتشارات کویر.
9.     مصباح‌یزدی، محمدتقی (۱۳۸۸). نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
10.  مهرپور، حسین (‌۱۳۷۷). نظام بین‌المللی حقوق بشر. تهران: انتشارات اطلاعات.
11.   مهرپور، حسین (‌۱۳۸۸). حقوق بشر و راهکارهای اجرای آن. تهران: انتشارات اطلاعات.
بیانات و مکتوبات
12.  خامنه‌ای، سیدعلی، خطبه‌های نماز جمعه تهران، ۱۰/۰۱/۱۳۶۹.
13.  خامنه‌ای، سیدعلی، دیدار شرکت‌کنندگان در کنفرانس اتحادیه بین‌المجالس سازمان همکاری اسلامی 26/10/1369.
14.  خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار دانش‌آموزان، دانشجویان، معلمان و پرستاران ۱۳/۰۸/۱۳۷۱.
15.  خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار جمعی از زنان، ۲۵/۰۹/۱۳۷۱.
16.  خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی، ۲۳/۱۰/۱۳۷۱.
18.  خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار جمعی از کارگران و معلمان،۱۰/۰۲/۱۳۷۶.
19.  خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در مراسم هشتمین سالگرد رحلت امام خمینی (ره)، ۱۴/۰۳/۱۳۷۶.
20. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی، ۰۱/۰۵/۱۳۷۶.
21.  خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار جمعی از زنان،۳۰/۰۷/۱۳۷۶.
22. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم، ۳۰/۰۶/۱۳۸۱.        
23. خامنه‌ای، سیدعلی، پیام به کنگره عظیم حج، ۰۸/۱۱/۱۳۸۲.
24. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار مردم نوشهر، ۱۸/۰۲/۱۳۸۲.
25. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار جمعی از فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی ارتش، ۱۹/۱۱/۱۳۸۳.
26. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات‌ در دیدار مردم قم‌‌‌ در سالروز قیام نوزده دی، ۱۹/۱۰/۱۳۸۴.
27. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی، ۰۱/۰۱/۱۳۸۷.
28. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در چهارمین کنفرانس حمایت از ملت فلسطین، ۱۴/۱۲/۱۳۸۷.
29. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار فرمانده و پرسنل نیروی هوائی ارتش، ۱۹/۱۱/۱۳۸۸.
30. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در اجتماع بزرگ مردم کرمانشاه‌،۲۰/۰۷/۱۳۹۰.
31.  خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار قاریان، ۳۱/۰۴/۱۳۹۱.
32. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در شانزدهمین اجلاس سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد، ۰۹/۰۶/۱۳۹۱.
33. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار مسئولان و کارکنان قوه‌ی قضائیه‌، ۰۵/۰۴/۱۳۹۲.
34. خامنه‌ای، سیدعلی، در دیدار ائمه جمعه سراسر کشور، ۱۸/۰۶/۱۳۹۲.
35. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با اعضاى مجلس خبرگان رهبرى، ۱۳/۰۶/۱۳۹۳.
36. خامنه‌ای، سیدعلی، دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه، ۰۹/۰۴/۱۳۹۵.
37. خامنه‌ای، سیدعلی، دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری با رهبر انقلاب، ۱۹/۱۲/۱۳۹۵.
38. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در مراسم بیست و هشتمین سالروز رحلت حضرت امام خمینی (ره)، ۱۴/۰۳/۱۳۹۶.
39. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار جمعی از شاعران و اهالی فرهنگ و ادب، ۲۰/۰۳/۱۳۹۶.
41.  خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در ارتباط تصویری با مداحان، ۱۵/۱۱/۱۳۹۹.
42. خامنه‌ای، سیدعلی، دیدار دست اندرکاران کنگره شهدای استان ایلام، 30/08/1400.
43. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار ائمه جمعه سراسر کشور ۰۵/۰۵/۱۴۰۱.