پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

پژوه نامه فقه و علوم اسلامی

بایسته‌های قانون‌گذاری در اندیشه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سطح ۴ حوزه علمیه قم، رشته فقه و اصول
10.22034/rjfis.2026.514435.1157
چکیده
قانون از ضرورت‌های زندگی اجتماعی بشر است و در نظام اسلامی، قوانین تجلی بخش ضوابط اسلامی می‌باشد و قانون به‌مثابه نرم‌افزار اداره کشور و جاده‌ای برای رسیدن به اهداف و آرمان‌های نظام اسلامی است. بر این اساس قانون‌گذاری در نظام اسلامی نقش مهمی دارد و هدف در این پژوهش، تبیین بایسته‌های قانون‌گذاری از نگاه آیت‌الله خامنه‌ای می‌باشد، و پرسش اصلی عبارت است از: قانون‌گذاری در اندیشه معظّمٌ‌له چه بایسته‌هایی دارد؟ از دیدگاه ایشان، مهم‌ترین شاخص در قانون‌گذاری مطابقت قانون با شرع و توجه به قانون اساسی در قانون‌گذاری است؛ توجه به عدالت اجتماعی و هم‌خوانی قانون با نیازهای مردم و آرمان‌گرایی مبتنی بر واقع‌گرایی، از دیگر شاخص‌های قانون‌گذاری از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای می‌باشد. در این پژوهش در گردآوری اطلاعات، از روش توصیف و تحلیل محتوای بیانات معظّمٌ‌له استفاده شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم
1.     ابن منظور، محمد بن مکرم (1375). لسان العرب. جلد سیزدهم. بیروت: دار بیروت.
2.     جوادی‌آملی، عبدالله (1384). حق و تکلیف در اسلام. قم: مرکز نشر اسرا.
3.     جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر (1386). ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش.
4.     خامنه‌ای، سیدعلی (1402). أجوبه الاستفتائات. تهران: انقلاب اسلامی.
5.     خامنه‌ای، سیدعلی، ابلاغیه سیاست‌های کلی نظام قانون‌گذاری، 6/7/1398.
6.     خامنه‌ای، سید علی، بیانات در اجتماع بزرگ مردم قم، ۱۴/۷/۱۳۷۹.
7.     خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار اعضاى شوراى نگهبان، 3/8/1371.
8.     خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار با اساتید و دانشجویان قزوین، 29/9/1383.
9.     خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار با اقشار مختلف مردم به مناسبت میلاد مولای متقیان علی (ع)، 5/9/1375.
10.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار با اعضای هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات چهارمین دوره مجلس شورای اسلامی، 4/12/1370.
11.   خامنه‌ای، سید علی، بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر، 18/10/1378.
12.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در خطبه های نماز جمعه تهران، 24/10/1382.
13.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار با نمایندگان دوره ششم مجلس شورای اسلامی، 29/3/1379.
14.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار با نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 3/4/1388.
15.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار با مسئولان دستگاه قضا، 7/4/1374.
16.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار فرماندهان و جمعی از پاسداران کمیته های انقلاب اسلامی، 10/10/1369.
17.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار هیأت رئیسه و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 7/3/1381.
18.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 3/3/1402.
19.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 8/3/1384.
20. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 8/3/1392.
21.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 8/3/1390.
22. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 18/3/1389.
23. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران، 22/1/1382.
24. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 21/3/1387.
25. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار کارگزاران نظام، 15/5/1382.
26. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام جمهوری اسلامی ایران، 19/4/1379.
27. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار رئیس جمهور و اعضای هیئت دولت، 2/6/1387.
28. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار رئیس و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 16/3/1395.
29. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان هفتمین دوره‌ى مجلس شوراى اسلامى، 27/3/1383.
30. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان و کارکنان مجلس شوراى اسلامى، 30/3/1397.
31.  خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی، 4/3/1401.
32. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار با نمایندگان هفتمین دوره مجلس شوراى اسلامى، 8/3/1386.
33. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی، 7/4/1380.
34. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دومین نشست اندیشه های راهبردی با موضوع عدالت، 27/2/1390.
35. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در مراسم بیست و پنجمین سالروز رحلت حضرت امام خمینی (ره)، 14/3/1393.
36. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در مراسم بیست‌ و چهارمین سالگرد رحلت امام خمینی (ره)، 14/3/1392.
37. خامنه‌ای، سید علی، بیانات در مراسم پانزدهمین سالگرد رحلت امام خمینی (ره)، 14/3/1383.
38. خامنه‌ای، سید علی، پیام به مناسبت آغاز به کار هشتمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی، 7/3/1387.
39. خامنه‌ای، سید علی، پیام به مناسبت افتتاح چهارمین دوره مجلس شورای اسلامی، 7/3/1371.
40. خامنه‌ای، سید علی، پیام به مناسبت افتتاح ششمین دوره‌ مجلس شوراى اسلامى، 6/3/1379.
41.  خامنه‌ای، سید علی، نامه به سران قواى سه‌گانه و ابلاغ سیاست‌هاى کلى نظام، ۲۰/۱۲/۱۳۷۹.
42. زارعی، محمدحسین (1384). مطالعه تطبیقی مجالس قانون‌گذاری. تهران: مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی.
43. قربان‌نیا، ناصر (1392). الزامات تقنین بر پایه فقه. فصلنامه دین و قانون.
44. کاتوزیان، ناصر (1379). کلیات حقوق، نظریه عمومی. تهران: شرکت سهامی انتشار.
45. معاونت حقوقی ریاست جمهوری (1395). مجموعه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: اداره چاپ و انتشار معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات.
46. محمد معین (1371)، فرهنگ فارسی معین، تهران: انتشارات امیر کبیر.
47. نجفی اسفاد، مرتضی و محسنی، فرید (1386). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. الهدی.
48.  وکیلیان، حسن (بی‌تا). مقدمه‌ای بر فلسفه قانون‌گذاری در تکاپوی ارتقای کیفیت قانون. فصلنامه پژوهش حقوق عمومی. 18 (51).