«روششناسی اجتهاد»، شناسایی توصیفی یا تحلیلی مراحلِ منضبطِ فرایند استنباط حکم شرعی و «روش اجتهاد»، شیوهای است که در آن، فقیه براساس مبانی پذیرفته شده، استدلالی را سامان میدهد و بر پایه آن استنباط میکند. روش تجمیع ظنون (روش تحلیلی) و روش صناعتمحور (روش تطبیقی) دو روش محوری در روشهای اجتهاد است که مکتب فقهی قم از روش اول و مکتب فقهی نجف از روش دوّم بهره برده و هر روش، دارای مختصات، آثار مترتّب بر روش و گامهای تولید فتوا است. با بررسی روش اجتهادی دو مکتب فقهی قم و نجف و مقایسه آن با مختصات روش اجتهادی این کتاب، این نتیجه بهدست آمده است که روش اجتهادی این کتاب، روشی « تحلیلی - تاریخی - واقعی» است که میتوان آن را، روش اجتهادی جامعنگر یا جامعیّتمحور نامید که جامع بین فقه سنتی (اصالت) و فقه نوین (معاصرت) میباشد. بهنظر میرسد روششناسی اجتهاد این کتاب میتواند مقدّمهای بر کشف مکتب فقهی مؤلّف ژرفاندیش و جامعنگر آن باشد. نواندیشیهای فقاهتی این کتاب که بیشتر در باب «امان» یافت میشود، شامل نواندیشیهای محتوایی، ساختاری و محصول جدید علمی است.
اصفهانی، محمد حسین (1374ق). نهایة الدرایة فی شرح الکفایة، قم، سید الشهداء.
ایزدهی، حسین، (مبلغی، احمد؛ علیدوست، ابوالقاسم؛ علوی بروجردی، سید محمد جواد؛ عندلیب همدانی، محمد؛ کاهانی، سید محمد؛ قایینی، محمد مهدی ) (1398). در آمدی بر مکتب فقهی قم و نجف، قم، اشراق حکمت.
بدوی، عبدالرحمن، (1374)، مراکز پژوهشی، سازمانهای فقهی و مجموعههای وابسته، مجله فقه اهل بیت (علیهمالسلام) (فارسی)، مترجم: محمد جواد مهدوی، شماره 4، ص 182ـ174.
بروجردی، حسین، (1416ق)، البدر الزاهر فی صلاة الجمعة و المسافر، منتظری، حسین علی، قم: دفتر معظمله.
بهبهانی، محمد باقر،(1415ق)، الاجتهاد و التقلید (الفوائد الحائریة)، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سید علی خامنه ای(مدظله): khamenei.ir
جعفری، علیرضا، (1398)، بررسی و روش شناسی تحلیلی دو مکتب فقهی قم و نجف، مقطع دکترا، دانشگاه قم.
جوهری، اسماعیل بن حماد، (1376)، الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت، دارالعلم للملایین.
خامنهای، علی، (1397)، ثلاث رسائل فی الجهاد: الأمان و الصائبة و المهادنة، طهران، مؤسسة الثورة الإسلامیة.
دفتر فرهنگستان علوم اسلامی قم، (1392)، اجتهاد و بررسی روشهای آن، قم، انتشارات کتاب نشر.
لجنة الفقه المعاصر (1441ق)، الفائق فی الاصول، قم: مرکز إدارة الحوزات العلمیة.
مبلغی، احمد (1390)، روششناسی اجتهاد در اقوال، نشریه فقه، ش68، ص 3ـ 20.
مبلغی، احمد (1390)، روششناسی اجتهاد قم و نجف (نشست علمی)، بازیابی شده از: fahim.com
مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی (1389)، فرهنگ نامه اصول فقه، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
موسوی خویی، ابوالقاسم (1417ق)، الهدایة فی الاصول، مقرر: حسن صافی اصفهانی، قم، موسسه صاحب الأمر (عج).
میرباقری، سید محمد مهدی؛ مرتضوی نژاد، سید مهدی، (1396)، روش شناسی فقه حکومتی، دوفصلنامه علمی ـ تخصصی پژهش نامه میان رشتهای فقهی، شماره دوم، ص119ـ 147.
